Ondernemerskansen in stad en regio.

Rotterdam trekt makkelijk bedrijven en bezoekers aan en dat zien we terug in de economische ontwikkeling van de stad. Tegelijkertijd blijven kleinere gemeenten achter. Een duidelijke profilering van stad en regio kan de dreigende tweedeling verkleinen.

Grote steden worden steeds meer dé hubs van hoogwaardige innovatie, banen, dienstverlening en cultuur. Zij trekken ondernemers, kenniswerkers en bezoekers. Driekwart van de bevolkingsgroei tot 2016 in Nederland ging naar steden met meer dan 100.000 inwoners. Vooral hoger opgeleiden, jongeren en immigranten willen graag in een grote stad wonen. Deze trends bieden grote economische kansen en dat komt ook naar voren in de cijfers over Rotterdam.

Rotterdam presteert bovengemiddeld

In 2015 lag de economische groei in Rotterdam en de andere grote steden ruim boven het landelijke gemiddelde van 2%. In Rotterdam groeide de economie met 2,5%, in Eindhoven met 3,0% en in Amsterdam met 2,9%. Eenzelfde beeld zien we bij de groei van het aantal bedrijfsvestigingen. In Rotterdam steeg het aantal bedrijfsvestigingen tussen 2012 en 2017 met ruim 20%, iets minder dan het gemiddelde voor de G5 gemeenten maar duidelijk meer dan het landelijk gemiddelde (zie figuur 1).

Het aantal startende bedrijven in Rotterdam groeit sterk (zie tabel 1). Het aantal stoppende bedrijfsvestigingen fluctueert iets meer. Voor 2017 lijkt het beeld tot dusver gunstig: in vrijwel alle branches daalt het aantal opheffingen van bedrijven. Opvallend is de sterke opmars van het aantal zzp’ers in Rotterdam. In de eerste drie kwartalen van 2017 steeg het aantal zelfstandigen zonder personeel met 9%, ruim boven de landelijke groei van 1%. Dit verschil in groeisnelheid zit voor een belangrijk deel in de branches die bij de grote stad horen: cultuur, persoonlijke dienstverlening, horeca, detailhandel en gezondheidszorg. In Rotterdam is inmiddels 56% van het aantal bedrijfsvestigingen een zzp’er. Landelijk is dit 51%.

Figuur 1: Ontwikkeling totaal aantal bedrijfsvestigingen 2012 - 2017 (per 1 januari)
Bron: Handelsregister - Kamer van Koophandel
Tabel 1: Ontwikkeling aantal starters en opheffingen in Rotterdam 2012 - 2017* eerste acht maanden 2017
Bron: Handelsregister - Kamer van Koophandel

Toerisme als aanjager van groei

Ondernemers in grote steden profiteren van de aantrekkingskracht van de grote stad op vermogende (internationale) toeristen. Die zijn een aanjager voor de banengroei in de sector toerisme en recreatie (zie figuur 2).

Tussen 2012 en 2016 nam het aantal banen in deze sector in Rotterdam met ruim 14% toe. Deze groei ligt ruim boven de landelijke banengroei in toerisme en recreatie (+6%) en is een fractie minder dan het gemiddelde voor de vijf grootste gemeenten. Bij dit G5-gemiddelde spelen de hoge groeicijfers in Amsterdam een belangrijke rol. Voor de totale werkgelegenheidsontwikkeling in Rotterdam in de periode 2012-2016 (+2,3%) is de banengroei in de sector toerisme en recreatie een belangrijke stimulans.

Bestedingen van bezoekers en inwoners vertalen zich ook in een toename van het aantal bedrijfsvestigingen in de detailhandel en horeca in Rotterdam. Na moeizame jaren is vooral vanaf 2015 sprake van een duidelijke stijging. Ook de groei van het aantal vestigingen in de detailhandel en horeca in Rotterdam overtreft het landelijke gemiddelde, maar blijft wel iets achter bij het gemiddelde van de G5 (zie figuur 3).

Deze groei heeft niet alleen te maken met het aantal webwinkels. Cijfers geven aan dat de winkelleegstand in Rotterdam vanaf 2015 terugloopt, waarbij de opgave voor Rotterdam als geheel overigens nog relatief aanzienlijk is. Ondernemers met fysieke vestigingen in horeca en retail maken steeds meer gebruik van slimme digitale technologie om de klantbeleving te vergroten en zodoende de consument tot een bezoekje aan de fysieke winkel of horecagelegenheid te verleiden.

figuur 2: Ontwikkeling aantal banen Recreatie & Toerisme 2012 - 2016
Bron: LISA - bewerking Kamer van Koophandel
figuur 3: Ontwikkeling totaal aantal bedrijfsvestigingen Detailhandel en Horeca 2012 - 2017 (per 1 januari
Bron: Handelregister - Kamer van Koophandel

Regio blijft achter bij stad

Er dreigt een kloof tussen succesvolle grootstedelijke regio’s en andere regio’s in Nederland. Rotterdam en andere grote steden hebben een grote aantrekkingskracht op bedrijven en bezoekers. Maar veel kleinere gemeenten hebben moeite om hun aantrekkingskracht te behouden, zich staande te houden of krimpen zelfs. In alle gemeenten hebben digitalisering, veranderingen in sectoren (retail, horeca, zorg, cultuur) en leegstand grote invloed op de economische structuur en de fysieke omgeving. In kleinere gemeenten is het effect groter. Een grote uitdaging is om ervoor te zorgen dat veel meer steden in Nederland bruisen en vitaal blijven. Ook gemeenten in grootstedelijke regio’s, zoals de regio Rotterdam (zie figuur4).

Dit vraagstuk staat centraal in het manifest ’Laat stad en regio bruisen’ van VNG, IPO, G32 gemeenten en ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland, ondersteund door de Kamer van Koophandel. De centrale boodschap is dat steden zich beter van elkaar moeten onderscheiden als het gaat om ondernemers-, werk-, winkel- en verblijfsklimaat. Niet elke gemeente kan straks én slim én groen én toeristisch zijn of een aantrekkelijk winkelaanbod bieden met regionale aantrekkingskracht. De noodzaak om te handelen op basis van de eigen identiteit (DNA) en toegevoegde waarde ten opzichte van andere gemeenten en regio’s is evident.

figuur 4: Ontwikkeling totaal aantal bedrijfsvestigingen 2012 - 2017 (per 1 januari)
Bron: Handelsregister – Kamer van Koophandel

Regiostimuleringstool

Om als ondernemers en gemeenten tot duidelijke keuzes te komen is het van belang te weten hoe de huidige DNA-profielen van gemeenten en regio’s eruit zien. Voor dit doel ontwikkelt de KvK een digitale Regiostimuleringstool. Die brengt het bestaande DNA van steden en regio’s in beeld en is ontwikkeld als ondersteuning bij de uitvoering van het manifest. De Regiostimuleringstool geeft scores op thema’s als ondernemerschap, economie, demografie, kunst & cultuur, vastgoed en infrastructuur en vergelijkt deze met andere gemeenten en regio’s in Nederland. De tool biedt ook mogelijkheden tot verdieping met meer sociaaleconomische kenmerken, cijfers over bedrijvenstructuur en bedrijvendynamiek voor gemeenten en regio’s. Dat helpt steden om hun eigen onderscheidend vermogen te bepalen voor bijvoorbeeld innovatieve bedrijvigheid, winkelen, cultuur, toerisme of leefomgeving. De tool is in het voorjaar 2018 beschikbaar en kan Rotterdam en de regio helpen om zich nog sterker op de (inter)nationale kaart te zetten.

Terug naar boven

Bekijk meer cijfers

Bekijk het EVR dashboard