Grote kansen voor sterke culturele sector.

Het aantal bezoekers aan Rotterdam zit in de lift, maar de musea en festivals weten daar niet van te profiteren. Hoe maken we van Rotterdam een culturele trekpleister?

Rotterdam, stay close to what you are! Becoming an international hotspot starts with authenticity. Onder deze titel presenteerde de International Advisory Board (een adviesraad van onafhankelijke, internationale experts op een bepaald vakgebied) begin oktober haar advies over cultuur in Rotterdam. Het advies is de uitkomst van een door Rotterdam Partners georganiseerd proces van ruim een jaar. Daarin heeft de speciaal op cultuur gerichte editie van de adviesraad (IABx) onder leiding van Jan Peter Balkenende zich gericht op het beantwoorden van de volgende vraag: ‘Hoe zetten we Rotterdam als culturele bestemming nationaal en internationaal steviger op de kaart?’.

De vraag komt voort uit de notie dat cultuur een belangrijke bijdrage levert aan de aantrekkelijkheid van een stad en uit het streven naar een toenemend aantal meerdaagse bezoekers. Hoewel een goed cultureel aanbod een stad zeker ook aantrekkelijker maakt voor bewoners en bedrijven, lag het accent aan het begin van het IABx-traject vooral op het aantrekken van nieuwe bezoekers. Het IABx-traject startte met een analyse door Wim Pijbes. Die bevestigde de vooronderstelling dat de culturele sector in Rotterdam qua groei achterblijft bij de groei van bezoek aan Rotterdam in het algemeen. Terwijl het totale aantal bezoekers aan de stad sinds 2010 is verdubbeld, bleef het bezoek aan grote instellingen en festivals als IFFR, Boijmans en Kunsthal grosso modo gelijk. Pijbes eindigde zijn analyse met aanbevelingen die mede het uitgangspunt vormden voor het verdere traject (zie figuur 1).

Figuur 1: Bezoekers Rotterdam vs. Bezoekers grote instellingen

Belangrijkste bevindingen

Vijf werkgroepen, vanuit de breedte van de culturele sector geformeerd, zijn vanuit verschillende invalshoeken verder gegaan met het beantwoorden van de algemene onderzoeksvraag. Expertpanels hebben aansluitend gereflecteerd op de bevindingen van deze werkgroepen. Al dit materiaal is als input naar de internationale leden van de IABx gestuurd, die vervolgens onze stad bezochten, met elkaar en vele partijen in de stad spraken en eerste bevindingen formuleerden. Na consultatie in de stad, zijn de leden van de IABx nogmaals bijeengekomen en is feedback vanuit de sector verwerkt. Dit hele traject leidde tot een zeer breed gedragen en voor velen te herkennen advies dat 6 oktober 2017 aan alle stakeholders en aan burgemeester en wethouders is gepresenteerd. Daaruit kwamen drie hoofdbevindingen naar voren:

  1. Authenticiteit is cruciaal. Als de stad trots is op zichzelf en dat verhaal uitdraagt én het culturele aanbod aansluit bij het DNA van de stad, volgt (inter-)nationale aandacht in het verlengde daarvan.
  2. Juist het diverse en brede culturele aanbod maakt Rotterdam uniek. Niet één instelling kan de stad in haar geheel aantrekkelijk maken, het is de combinatie van instellingen. Er ligt groot potentieel in het creëren van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor de sector en structurele onderlinge samenwerking.
  3. Grote potentie bieden ook de zogenaamde ‘grassroots’, de nieuwe, veelal jonge en lang niet altijd gesubsidieerde makers die zo goed bij het DNA van Rotterdam passen, en de informele aspecten van de Rotterdamse cultuur. Er kan een grote sprong voorwaarts worden gemaakt als culturele hotspot door deze groep een volwaardige plek te geven.

Bundeling van krachten

Hoewel in het verleden het belang van cultuur voor de ontwikkeling van een stad al vele malen in beleid is vastgelegd, wordt cultuur nog steeds veelal benaderd als een op zich staand ‘iets’. De IABx is van mening dat – om een aantrekkelijke stad te blijven – cultuur een van de strategische pijlers moet worden in de stedelijke ontwikkelingsstrategie. Naast een intrinsieke waarde heeft cultuur ook betekenis voor andere velden zoals economische ontwikkeling, gebiedsontwikkeling en sociale ontwikkeling en sociale cohesie. De ‘sector’ (die veel breder is dan de gesubsidieerde instellingen, zo benadrukt de IABx) zou veel meer ingezet kunnen worden rond andere stedelijke vraagstukken.

De IABx ziet vanuit de culturele sector grote kansen voor het aantrekkelijke Rotterdam van de toekomst: de potentie is groot en door meer en diepgaander samenwerken – zowel binnen de sector als met andere stakeholders zoals bedrijfsleven en onderwijsinstellingen – kan dat beter en sneller ontwikkeld worden. Daarnaast ziet de internationale adviesraad een grote en zeer diverse groep grassroots instellingen en makers, met een enorm potentieel voor de stad, op de deur bonzen van het establishment, maar deze groep voelt zich op dit moment onvoldoende erkend. ‘Zowel formele als informele culturele organisaties zouden gelijkwaardige partners moeten zijn in de discussie over de toekomst van de culturele sector in Rotterdam’, zo geeft de IABx aan.

Architectuur was de afgelopen jaren één van de pijlers die onze stad aantrekkelijk maakte en daarover adviseert de IABx: als Rotterdam haar naam als ‘stad van architectuur’ zal willen behouden dan zal het de krachten moeten bundelen, onder andere om te komen tot iets als een ‘Architectural expo’. Ten slotte zou de stad na moeten denken over het creëren van een ‘groot multidisciplinair initiatief waarbij alle stakeholders kunnen samenwerken’. Een groots event kan (de culturele sector in) Rotterdam helpen een volgende stap te zetten.

En de stad is rijp voor een volgende stap. Het strategisch belang van een sterke culturele sector staat buiten kijf, de potentie is er en de ingrediënten zijn er, dus nu is het moment om er samen de schouders onder te zetten! Een bloeiende culturele scene is essentieel voor de aantrekkelijke stad van de toekomst en dus voor de toekomst van Rotterdam. Het uiteindelijke succes zal afhangen van de inzet van alle stakeholders: de sector zelf, het bedrijfsleven, het onderwijsveld en organisaties als Rotterdam Partners, Rotterdam Festivals en de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur.

Kijk op https://iabrotterdam.com voor het volledige rapport van de IABx on Culture.

Terug naar boven

Bekijk meer cijfers

Bekijk het EVR dashboard