Rotterdam aantrekkelijke arbeidsmarkt.

De potentie van Rotterdam als talent hub en vestigingsplaats voor bedrijven en hoger opgeleid talent.

Rotterdam heeft van oudsher het imago van havenstad en van niet lullen maar poetsen. De laatste jaren profiteert de stad Rotterdam echter steeds meer van de innovatie, ontwikkeling en vernieuwing, waarmee zij zichzelf nationaal en internationaal sterk op de kaart heeft gezet. Toch staat Rotterdam nog steeds niet standaard in de short-list als vestigingsplaats voor (internationale) bedrijven die op zoek zijn naar hoger opgeleid talent.

In een eerder essay van Intelligence Group in samenwerking met de EVR kwam naar voren dat Rotterdam relatief veel kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt heeft, in samenhang met het hoge aantal lager opgeleiden. Waar nog relatief weinig onderzoek naar is gedaan is het aandeel hoger opgeleid talent dat zich in Rotterdam bevindt of graag naar Rotterdam zou willen. In deze paper onderzoeken we de potentie die Rotterdam heeft om zichzelf als talent hub neer te zetten en door te ontwikkelen als dé plek die vraag en aanbod van hoger opgeleid talent samenbrengt.

De belangrijkste conclusies

  1. De schaarste op de arbeidsmarkt kent grote regionale verschillen. Zo is de schaarste op vakgebieden als finance en ICT in Rotterdam substantieel minder dan de landelijke schaarste en de schaarste bij haar grootste concurrent Amsterdam. Waar Amsterdam een overvraagde arbeidsmarkt is geworden met hevige concurrentie, lijkt de Rotterdamse arbeidsmarkt meer perspectief te bieden voor werkgevers om hun vacatures te vervullen.
  2. Er ligt ontzettend veel onbenut potentieel om hoger opgeleid talent naar Rotterdam te trekken. Afgezien van het talent dat al in Rotterdam woont, is er een groot aanbod van mensen die in Rotterdam wil wonen of werken. Daarbij is de afstand van Rotterdam met andere grote steden verkort door een verbeterd treintraject (Intercity Direct) en daarmee wordt de mobiliteit van en naar de stad vergroot. Voldoende zichtbaarheid, vacatures en woningen spelen een belangrijke rol om talent voor de stad te behouden en naar de stad te trekken.
  3. De concurrentie tussen steden en landen neemt toe, waardoor sterke profilering nog belangrijker wordt. Qua toerisme en aantrekkelijke stad om te wonen heeft Rotterdam flinke stappen gemaakt, maar Rotterdam wordt nog steeds neergezet als havenstad, terwijl het qua arbeidsmarkt juist veel meer te bieden heeft dan alleen het werk in de haven. Met name op gebied van ICT, techniek en in de creatieve sector groeit de werkgelegenheid hard. Associaties als innovatie, internationaal en kansen worden op dit vlak nog niet voldoende benut, waardoor hoger opgeleid talent nog steeds wordt verleid naar omliggende grote steden te gaan.
  4. Het MKB is een belangrijke motor van de stad. Zo’n tweederde van de vacatures voor hoger opgeleiden komt vanuit bedrijven met minder dan 200 medewerkers. De zichtbaarheid van deze gemiddeld kleinere bedrijven is bij de meesten minimaal en zij missen de recruitment power om hun vacatures te vervullen met toptalent. Creativiteit en samenwerking tussen ondernemers en onderwijsinstellingen kan hier een belangrijke rol in spelen.
  5. Er is een grote gap tussen de vraag op de arbeidsmarkt en het beschikbare aanbod. In 2016 studeerden er alleen al in Rotterdam zo’n 17.000 hoger opgeleiden af terwijl er slechts een paar duizend vacatures voor hoger opgeleide starters zijn. Dit is een belangrijke reden waarom hoogopgeleid talent naar andere steden als Amsterdam en Utrecht vertrekt op zoek naar werk en woning. Daarnaast is de aanwezigheid van Rotterdamse bedrijven op de events van regionale universiteiten en hogescholen ondervertegenwoordigd ten opzichte van het aantal bedrijven uit bijvoorbeeld Amsterdam.

Op de volgende pagina’s wordt de achtergrond van deze conclusies verder uitgediept met cijfers, aanbevelingen en kansen die er zijn om Rotterdam naar de next level te tillen als het gaat om arbeidsmarkt gerelateerde vraagstukken.

1. Schaarste regionaal verschillend, kansen kunnen meer worden benut

De Nederlandse arbeidsmarkt is op dit moment veranderd in een werknemersmarkt waarin werkgevers hun vacatures lastig kunnen vervullen en alles uit de kast trekken om mensen te vinden en te verleiden. Over het algemeen ervaren werkgevers met name op vakgebieden als techniek, it, bouw en gezondheidszorg grote uitdagingen. Toch zien we regionaal sterke verschillen als het gaat om schaarste, ook tussen de grote steden. Opvallend is dat Rotterdam op een aantal schaarse vakgebieden voor hoger opgeleiden beter scoort dan haar grootste concurrent Amsterdam en dan het landelijk gemiddelde.

Voor vijf belangrijke beroepsgroepen hebben we een vergelijking gemaakt tussen Rotterdam, Amsterdam en Nederland als het gaat om schaarste. In vier van de vijf beroepsgroepen is de verhouding tussen vraag en aanbod van hoger opgeleid talent in Rotterdam gemiddeld beter dan in Amsterdam, wat betekent dat het in Rotterdam iets gemakkelijker is om te werven op deze beroepsgroepen. De opvallendste en meest kansrijke is het verschil in schaarste binnen ICT doelgroepen.

Waar in Rotterdam gemiddeld 4 vacatures per actieve baanzoeker zijn, is dat landelijk 7,8 en in Amsterdam zelfs 8,6 vacatures per actieve baanzoeker.

Vanaf 3 vacatures per actieve baanzoeker spreken we al van een zeer schaarse markt. Vervolgens geldt: hoe hoger het aantal vacatures per actieve baanzoeker, hoe moeilijker het is om deze mensen te werven.

Figuur 1: Schaarste in de belangrijkste beroepsklasse in RotterdamHbo en wo tot 10 jaar werkervaring - Q4 2017
Bron: Intelligence Group AGO / Jobfeed - Q4 2017

Een verdieping op deze cijfers leert ons dat er veel verschil zit in de schaarste onder de hbo- en w0-doelgroep. Met name op hbo-niveau is de arbeidsmarkt overspannen en is in Amsterdam de zogenoemde War for Talent losgebarsten in de vraag naar ICT-talent op zowel hbo- als wo-niveau. In Amsterdam wordt het talent overvraagd, terwijl in Rotterdam het wo ICT-talent juist onbenut blijft (zie tabel 1). Dit biedt veel perspectief voor werkgevers die hoogopgeleid ICT-talent willen werven, om in een andere vijver te vissen (ICT wo) en de pijlen meer op Rotterdam te richten. Zeker in een arbeidsmarkt waarin de concurrentie hevig is, zullen werkgevers op een andere manier moeten kijken naar het beschikbare talent om hun vacatures te vervullen en te kunnen blijven groeien.

Tabel 1: Verdieping schaarste ICT functies
Bron: Intelligence Group AGO / Jobfeed – Q4 2017

Toelichting

De vacaturedruk geeft de verhouding tussen het aantal vacatures en het aantal actieve baanzoekers weer. Een vacaturedruk van 3:1 betekent dat er gemiddeld 3 vacatures per actieve baanzoeker zijn. Hoe hoger de vacaturedruk, hoe moeilijker het is om deze doelgroep te werven.

Wat in de praktijk echter veelal gebeurt is dat in veel vacatures om hbo-/w0-niveau gevraagd wordt. Hbo’ers zien dit als een oneerlijke strijd tegen de wo’er die waarschijnlijk de voorkeur heeft, terwijl wo’ers het gevoel hebben dat de functie onder het niveau is. Dat betekent dat beide groepen zich niet snel aangesproken zullen voelen en niet solliciteren. Een gemiste kans voor werkgevers in een markt waar het talent het gemiddeld voor het uitkiezen heeft. Beter is om heel gericht te werven op specifieke doelgroepen: jonge startende hbo ICT’ers hebben immers andere voorkeuren dan ervaren wo financials. Dat betekent dat vacatureteksten voor elke doelgroep aangepast moeten worden aan hun voorkeuren en behoeften om als werkgever succesvol te kunnen zijn in de werving van deze professionals.

2.Veel potentie in aantrekken van talent naar de stad Rotterdam

Uit cijfers van het CBS blijkt dat 54,7% van alle banen in Rotterdam bezet worden door mensen uit de stad, dat betekent dat ongeveer de helft van de banen wordt bezet door mensen van buiten Rotterdam. Verder blijkt per saldo dat het aantal banen voor hoger opgeleiden groter is dan het totale aantal hoger opgeleiden in de stad. Dat betekent dat het ook noodzakelijk is om mensen van buitenaf naar de stad te trekken, om de banen op te vullen, zeker met een landelijke toenemende groei van banen voor hoger opgeleiden (met name hbo).
Over het algemeen geldt dat de mobiliteit met name onder lager opgeleiden zich vooral binnen de stad afspeelt. De gemiddelde reistijd die hoger opgeleiden voor woon-werkverkeer uittrekken is ongeveer 45-60 minuten, waardoor ook hun reikwijdte veel groter is. Toch zullen de meeste mensen bij voorkeur in hun eigen woonplaats of in de regio willen werken, indien deze voldoende mogelijkheden biedt als het gaat om interessante werkgevers, banen en doorgroeipotentie. Wanneer we kijken naar het aanbod van hoger opgeleiden dat al in Rotterdam woont, valt op dat er gemiddeld meer wo’ers dan hbo’ers in Rotterdam wonen, zie tabel 2. Het grootste gedeelte hiervan werkt in één van de beroepsgroepen zoals eerder benoemd in figuur 1, te weten onderwijs, financiën, ICT, gezondheidszorg en beleid en bestuur.

Tabel 2: Aanbod van hoger opgeleiden in Rotterdam met maximaal 10 jaar werkervaringTotale aanbod is het aandeel dat al in Rotterdam woont. Het potentieel geeft iedereen weer die in Rotterdam werkt, zou willen werken of zou willen wonen.
Bron: Intelligence Group AGO - Q4 2017

Achtergrond hbo aanbod/potentieel

  • Administratief/ Secretarieel
  • Financieel/ Accountancy
  • ICT/Automatisering
  • Onderwijs, opleiding en training

Achtergrond wo aanbod/potentieel

  • Consultancy/ Advies
  • Financieel/ Accountancy
  • Onderzoek/ Wetenschap/ R&D
  • ICT/Automatisering

De achtergrond is gebaseerd op de functiegebieden waar het aanbod (mensen die in Rotterdam wonen) en het potentieel (mensen die in Rotterdam werken, willen werken of willen wonen) actief werkzaam is.

Toelichting

De informatie over de hoogopgeleide inwoners van Rotterdam en het aandeel hoogopgeleide mensen dat in Rotterdam zou willen wonen of werken komt uit het Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek (AGO) van Intelligence Group dat elk kwartaal wordt uitgevoerd. Hierbij wordt de functie, opleidingsniveau en de huidige woonplaats uitgevraagd en kunnen mensen aangeven in welke Nederlandse stad ze nog meer zouden willen wonen of werken. Hierbij is uitgegaan van de definitie zoals in het gehele rapport wordt gehanteerd: hbo en wo opgeleiden tot 10 jaar werkervaring.

Het totale aanbod in figuur 2 geeft het aantal hoogopgeleide mensen weer die in Rotterdam wonen, maar daar niet per sé werken. Het is wel het belangrijkste arbeidspotentieel om te benutten, omdat zij al binding met de stad hebben. Daar komt bij dat er nog ontzettend veel potentie ligt in het aantrekken van talent naar Rotterdam. Er zijn namelijk op hbo- en wo-niveau nog veel meer mensen van buiten Rotterdam die aangeven in Rotterdam te werken, te willen werken of te willen wonen.

Hiervoor is het nodig dat Rotterdam zich meer en meer zal profileren als aantrekkelijke stad om in te wonen en werken, met voldoende werkgelegenheid, voldoende huizen in diverse prijsklassen en leefomstandigheden. Rotterdam Marketing en de Gemeente Rotterdam hebben hier de afgelopen jaren al succesvolle inspanningen op geleverd, maar dit blijft continu om aandacht vragen. Daarbij geldt dat elke doelgroep (bijv. op basis van opleidingsniveau, functiegroep, drijfveren) een eigen marketingstrategie vereist. Differentiatie is hierbij dus heel belangrijk.

Wanneer we kijken naar de vraag naar hoger opgeleiden in Rotterdam dan zien we dat de meest gevraagde beroepsgroepen sterk overeenkomen met het (potentiële) aanbod op de Rotterdamse arbeidsmarkt. Daar lijkt dus een match te zijn, die ontzettend veel potentie biedt. Daarnaast zien we dat de Rotterdamse arbeidsmarkt in alle beroepsklassen snel groeit. Opvallend is dat de vraag naar ICT’ers in Amsterdam in 2017 sterk is afgenomen ten opzichte van 2016, maar dat deze markt nog steeds overvraagd is, terwijl in Rotterdam het aantal vacatures stijgt en de schaarste (verhouding vraag / aanbod) veel minder is dan in Amsterdam. Dit geeft aan dat de Rotterdamse arbeidsmarkt zowel voor werkgevers als werknemers en inwoners een betere balans kent.

Figuur 2: Meest gevraagde functiegroepen regio Rotterdam, 2016 - 2017Gesorteerd op meeste vacatures in 2017 in Rotterdam hoger opgeleiden (tot 10 werkervaring) (incl. groei 2017 t.o.v. 2016)
Bron: Jobfeed bewerking Intelligence Group

3. De concurrentie tussen steden neemt steeds meer toe

Rotterdam heeft dus veel potentie als het gaat om het aantrekken van talent naar de regio. Dit is belangrijk voor het vestigingsklimaat van de stad, omdat dit vaak afhangt van kosten, bereikbaarheid en beschikbaar talent. In de praktijk blijkt dat soortgelijke bedrijven zich bij elkaar vestigen om talent aan te trekken. Zo is Foodvalley, Seedvalley, Brainport, de Zuidas enzovoorts ontstaan. Onlangs verscheen een bericht in het FD over de vier grote steden in Nederland. Amsterdam is voor Schiphol, hoofdkantoren en de creatieve sector, Rotterdam voor de haven, de handel en de harde werkers. Den Haag voor het landsbestuur en internationale relaties. En Utrecht voor de zakelijke dienstverlening. Ook in de onderlinge concurrentie door de Brexit wordt nog steeds dit onderscheid gemaakt, terwijl dit – afgaand op de branches, bedrijven – zeker niet meer klopt en Rotterdam inmiddels meer biedt dan het imago dat zij van oudsher kent.

Wanneer we kijken naar de grootste branches in Rotterdam (gebaseerd op het meeste aantal vacatures voor hoger opgeleiden in 2017) zien we dat Rotterdam op de meeste gebieden sterker groeit dan het landelijk gemiddelde en Amsterdam. Een van de sterkste groeiers (+37%) is de branche overheid / non-profit, die net buiten de top 5 valt. Een van de grootste aanjagers hiervoor is Gemeente Rotterdam, die al twee jaar op rij een sterke groei vertoont in het aantal vacatures, zie figuur 5. Opvallend is dat in Rotterdam het aantal vacatures in de horeca is juist afgenomen ten opzichte van 2016 (-20%). Uit deze top branches blijkt dat met name de profilering naar hoger opgeleiden als havenstad onjuist is, omdat het werk voor hen met name in andere branches ontstaat. Branches die overeenkomen met de achtergronden van het beschikbare en potentiële talent zoals benoemd in sectie 2.

Figuur 3: Grootste branches op basis van aantal vacatures in 2017, regio RotterdamGesorteerd op meeste aantal vacatures in regio Rotterdam hoger opgeleiden (tot 10 werkervaring) (incl. groei 2017 t.o.v. 2016)
Bron: Jobfeed bewerking Intelligence Group

Wanneer we dit afzetten tegen de groei van de werkgelegenheid in de verschillende sectoren zien we een soortgelijk beeld. De banen voor hoger opgeleiden groeien vooral binnen specialistische zakelijke diensten, onderwijs, Gezondheidszorg en welzijn en ICT. Het verschil tussen banen en vacatures is dat vacatures openstaande arbeidsplaatsen vertegenwoordigen (vanwege groei of vervangingsvraag) en de banengroei vertegenwoordigt de groei van de daadwerkelijk bezette arbeidsplaatsen. Een sector die sterk groeit in aantal vacatures hoeft dus niet altijd te betekenen dat daar direct meer banen ontstaan. Voor hoger opgeleiden vindt de groei en de concentratie banen overigens met name binnen het centrum plaats, terwijl de banen op de andere niveaus meer verspreid zijn over de stad en de regio (EVR 2018).

Figuur 4: Banengroei in aantallen per sector (2016-2017)
Bron: EVR 2018

Een belangrijke vraag om te beantwoorden is: hoe wil Rotterdam zich nationaal en internationaal profileren? Die profilering is namelijk een ontzettend belangrijke pijler wil Rotterdam vaker als aantrekkelijke vestigingsplaats op de lijstjes van diverse bedrijven komen. Juist ook de ontwikkeling die de haven in de afgelopen jaren heeft doorgemaakt en die de komende jaren door zal zetten, ook op gebied van Clean Tech, zou een manier zijn om de associatie met havenarbeiders om te buigen naar een stad die gaat over ontwikkeling, techniek en innovatie. Afgaand op de ontwikkeling van de stad en het beschikbare talent zou een sterkere profilering op gebied van ICT en Techniek een interessante weg kunnen zijn, met name omdat hier in de toekomst nationaal en internationaal een sterke behoefte aan blijft.

4. MKB belangrijke motor van de stad

Vanzelfsprekend zijn de werkgevers die al in de regio Rotterdam zijn gevestigd belangrijke spelers als het gaat om concurrentiepositie en aantrekkingskracht naar de stad, zowel voor werkgevers als voor werknemers. Tussen deze grootste werkgevers en bedrijven met de meeste vacatures zijn veel grote, bekende organisaties die hun hoofdkantoor in Rotterdam hebben, zoals Unilever, Eneco, Van Oord, Facilicom en Coolblue en dus grote impact hebben op de werkgelegenheid in de stad.

Figuur 5: Werkgevers met de meeste vacatures voor hoger opgeleiden (periode 2015 – 2016 en 2016 – 2017)Inclusief groei/krimp periode 2015 - 2017
Bron: Jobfeed bewerking Intelligence Group

Toelichting

In dit figuur worden de werkgevers weergegeven met de meeste aantal vacatures voor hoger opgeleiden (tot 10 jaar werkervaring). De grootte van de bol geeft het volume aan: hoe groter de bol, hoe groter het aantal vacatures in 2017. Daarnaast kunt u de groeipercentages op de assen aflezen. Verticaal wordt de groei van 2016 t.o.v. 2015 weergegeven, horizontaal de groei van 2017 t.o.v. 2016. De bedrijven die rechtsbovenin de grafiek worden weergegeven, vertonen dus al 2 jaar op rij groei in aantal vacatures (groeiende markt) en de bedrijven die links onderin staan hebben de afgelopen 2 jaar steeds minder vacatures dan de voorgaande jaren.

Daarnaast zien we juist ook dat het minder vaak belichte MKB een belangrijke motor voor de stad is.

Bijna tweederde van alle vacatures voor hoger opgeleiden werden uitgezet door bedrijven met minder dan 200 medewerkers.

De reden dat deze niet bij de werkgevers met de meeste vacatures voorkomen is omdat deze vacatures veel meer versnipperd zijn over verschillende organisaties.

Figuur 6: Vacatures naar bedrijfsgrootte (2017)Hbo/wo
Bron: Jobfeed bewerking Intelligence Group

De groei in MKB zit met name in de creatieve sector en de ICT sector. In de FD Gazelle 2017 stonden maar liefst 44 Rotterdamse bedrijven met een enorme groei in omzet.

Top 10 snelstgroeiende bedrijven in Rotterdam (Omzetgroei 2017)

  1. CruiseReizen B.V. (3993%)
  2. Stratego Projectondersteuning B.V. (616%)
  3. Net Staff B.V. (478%)
  4. Second Degree B.V. (456%)
  5. WeAreReasonablePeople B.V. (386%)
  6. PIMM Solutions B.V. (268%)
  7. Zien! B.V. (264%)
  8. WoodWatch (257%)
  9. Hoffelijk N.V. (204%)
  10. Workstreampeople B.V . (195%)

Economische groei van organisaties betekent vaak ook groei van vacatures. De uitdaging voor deze organisaties is vaak dat zij minder zichtbaar en bekend zijn onder werkzoekenden. Daarnaast móeten zij leren acteren in een sterk concurrerend landschap om de juiste mensen binnen te halen. Een bundeling van krachten in arbeidsmarktcommunicatie, zichtbaarheid, bekendheid en werving van hoger opgeleiden in Rotterdam is een belangrijke succesfactor om talent voor de regio te behouden. Meestal heeft het MKB niet de budgetten en de recruitmentpower om grote campagnes op te zetten, maar kan er door slim samen te werken – ook met de gemeente, onderwijs en Rotterdam marketing – wel een gezamenlijke recruitmentstrategie voor de regio worden ontwikkeld, om het talent in ieder geval voor de regio te behouden. Met name omdat het aantal hoger opgeleiden dat jaarlijks afstudeert enorm hoog is, waarbij de uitstroom naar andere grote steden in verhouding ook heel hoog is.

5. Continue groei van instroom van hoger opgeleid talent in Rotterdam

Rotterdam is met de Erasmus Universiteit en zeven hogescholen een grote leverancier van hoog opgeleid talent. Alleen al in Rotterdam zijn er in 2016 17.243 hoger opgeleiden afgestudeerd en groeit het aantal studenten gestaag. Het aandeel hbo en wo is in Rotterdam ongeveer 55/45 is. Aangevuld met het aanbod vanuit steden als Delft en Den Haag biedt het enorm veel potentie om hoogopgeleide starters te werven. Met name het aanbod van starters op gebied van techniek, finance en onderwijs is sterk vertegenwoordigd in deze regio. Dat maakt deze regio een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven in deze branches en sectoren.

Figuur 7: Aantal hbo afgestudeerden naar opleidingsrichtingRotterdam, Delft, Den Haag
Bron: DUO cijfers / Bewerking Intelligence Group
Figuur 8: Aantal wo afgestudeerden naar opleidingsrichtingRotterdam, Delft
Bron: DUO cijfers / Bewerking Intelligence Group

Wanneer we echter kijken naar de vraag naar hoogopgeleide starters zien we een enorme gap als het gaat om het aantal vacatures ten opzichte van het beschikbare aanbod. Met name op wo-niveau is het aantal vacatures schrikbarend laag voor een regio (inclusief TU Delft) die zoveel academici opleidt.

Figuur 8: Aantal vacatures regio Rotterdam voor starters (tot 2 jaar werkervaring) periode 2015 - 2017
Bron: Jobfeed, bewerking Intelligence Group

Daarnaast zien we dat op de bedrijvendagen van hogescholen en universiteiten een groot deel van de aanwezige bedrijven uit Amsterdam komt. Dat betekent dat het talent letterlijk wordt ‘weggehaald’.

Ook hier geldt dat aanwezigheid en connectie van de Rotterdamse bedrijven – groot en klein – met onderwijsinstellingen door middel van gezamenlijke events, projecten, samenwerkingen en stages een belangrijk onderdeel is om het talent voor de stad te behouden en te benutten. Vanuit studenten ligt de focus ook nog te vaak op Amsterdam – mede ingegeven door de aanwezigheid van Amsterdamse bedrijven – en hebben zij te weinig een beeld bij wat Rotterdam te bieden heeft.

Een aantal vragen om te beantwoorden in dit kader:

  • Werven we in Rotterdam het juiste talent?
  • Doen we voldoende om hoogopgeleid talent voor de stad te behouden?
  • Hoe kunnen we de krachten van corporates, mkb, gemeenten en onderwijsinstellingen beter bundelen?
  • Hoe kunnen we meer werkgelegenheid (vacatures) creeeren om ook het wo-talent dat in Rotterdam afstudeert een plek te bieden?

Er zijn ontzettend veel mooie initiatieven in de stad, maar de vraag is of we de dingen op de juiste plekken, voor de juiste mensen en op de juiste manier doen. Als we de cijfers zien is er nog een kwantitatieve mismatch die we juist als kans kunnen benutten.

De Rotterdamse talent hub

Uiteindelijk wordt een aantrekkelijk vestigingsklimaat en aantrekkelijke arbeidsmarkt bepaald door veel verschillende factoren. Bovenstaande uitkomsten van de analyse naar de vraag en het aanbod van hoger opgeleiden in Rotterdam geven de pre’s aan om Rotterdam nog steviger op de kaart te zetten als aantrekkelijke arbeidsmarkt, waarin niet alleen hard gewerkt wordt, maar er ontzettend veel kansen liggen om hoger opgeleid te talent te binden en boeien.

De uitdaging op de arbeidsmarkt is in dit geval niet zozeer dat het talent er niet is, maar dat kansen en (jong) talent in veel gevallen onbenut blijft doordat we niet voldoende met hen in contact komen, door onzichtbare vacatures en werkgevers, door andere organisaties/steden die hen ‘wegkapen’ en doordat er in de stad ontzettend veel losse initiatieven zijn, die in sommige gevallen wat meer met elkaar mogen samenwerken voor het multiplier effect. De profilering van Rotterdam als aantrekkelijke arbeidsmarkt en stad om in te wonen en werken zal een belangrijke pijler blijven voor de komende jaren.

Gezien de verhouding tussen vraag en aanbod lijkt de potentie van Rotterdam met name voor het vinden van ICT talent interessant, zoals in tabel 1 is weergegeven. Hierin is geschetst dat het wo ICT talent in Rotterdam niet schaars is, omdat het aantal beschikbare ICT’ers groter is dan het aantal vacatures op dit niveau. Op hbo-niveau heerst er wel schaarste, maar in verhouding tot Amsterdam en het Nederlands gemiddelde is de Rotterdamse arbeidsmarkt wat dat betreft veel minder overspannen. Dit biedt dus potentieel voor werkgevers in en buiten de regio voor het werven van talent. Daarnaast is ICT ook een sterk groeiende sector in de stad als het gaat om banen en vacatures en kan deze sterker voorop gezet worden. Opvallend is wel dat de ICT-uitstroom uit onderwijs relatief laag is. Het aanbieden van ICT-opleidingen zou daarin nog een belangrijke aanvulling kunnen zijn om het ICT aandeel te versterken.

Daarnaast kan Rotterdam zichzelf een centrale rol toe-eigenen als het gaat om de instroom van talent vanuit andere regio’s. In onderstaande afbeelding hebben we Rotterdam centraal geplaatst en weergegeven hoe de ‘talent’ lijnen lopen, waarbij de toegang tot afgestudeerden van verschillende studierichtingen wordt weergegeven via directe treinverbindingen met steden als Delft, Den Haag, Amsterdam, Eindhoven en Utrecht en via internationale lijnen via Rotterdam / The Hague airport en Schiphol, Daarnaast is dankzij de Intercity direct, de afstand tussen Amsterdam en Rotterdam nog meer verkleind en wordt binnenkort de internationale treinverbinding met Londen verkort naar 3 uur.

Dit toont aan hoe Rotterdam zichzelf als ‘center’ heeft gelokaliseerd en hoe interessant het is om bedrijven meer rondom het centraal station en andere makkelijk te bereiken locaties te vestigen, voor zowel nationale als internationale handel en dienstverlening. Uit de EVR 2018 blijkt dat de banen voor hoger opgeleiden zich al meer en meer in het centrum concentreren, belangrijk is om hier voldoende ruimte te bieden aan bedrijven om zich te vestigen en te groeien.

Conclusies en aanbevelingen

Op 15 februari 2018 vond de Economische Verkenning Rotterdam 2018 plaats. Tijdens deze bijeenkomst werden de belangrijkste kerngegevens van Rotterdam gedeeld en waren er verschillende subsessies met thema’s die te maken hebben met Rotterdam Aantrekkelijke stad. De uitkomsten van de analyse over de Rotterdamse arbeidsmarkt zijn ook gedeeld met beleidsmakers, onderwijsinstellingen, werkgevers en andere belangstellenden. Naar aanleiding van dit verhaal kwam er een aantal conclusies en aanbevelingen naar voren:

  • Focus op de kracht van Rotterdam (buiten de haven)
    Het is belangrijk dat het imago van Rotterdam als aantrekkelijke stad voor diverse bedrijven om zich te vestigen nog duidelijker neergezet wordt. De focus mag minder op havenstad maar meer op het DNA van Rotterdam zoals het nu is, waarbij de diversiteit van de stad Rotterdam (mensen, bedrijven en kansen) juist een heel belangrijk kenmerk is. Het reframen van de Rotterdamse multiculturele samenleving, met meer focus op hoger opgeleid talent en werkgelegenheid, hoort hier ook bij evenals het in kaart brengen van de belangrijkste groepen die interessant zijn voor de stad. Het aanspreken van (internationale) bedrijven, young professionals, ICT’ers, technici en creatievelingen vragen allemaal om een eigen boodschap, die past bij het nieuwe DNA van de stad Rotterdam.
  • Een gezond vestigingsklimaat is heel belangrijk. De woningmarkt in Rotterdam zit in de lift, maar het is belangrijk om situaties als in Amsterdam te voorkomen waar de markt volledig op slot zit door hoge huizenprijzen en schaarste als het gaat om huizen. Daarnaast moet er voldoende woon- en werkgelegenheid zijn voor de diverse groepen mensen (lager, middelbaar en hoogopgeleid) om aantrekkelijk te zijn voor deze mensen. Samenwerken met omliggende plaatsen kan hier een belangrijke rol spelen, om aan deze vraag te kunnen blijven voldoen. Daarnaast wordt het vestigen van werkgevers op andere locaties grotendeels bepaald door beschikbaar talent en de kosten. Uit de analyse blijkt dat Rotterdam voldoende potentie biedt om te voldoen aan de vraag naar talent en ook qua kosten is Rotterdam op dit moment interessanter dan bijvoorbeeld Amsterdam. De impact van een (nieuw) hoofdkantoor op de stad is enorm als het gaat om werkgelegenheid, aantrekkelijkheid en zichtbaarheid.
  • Ondernemers hebben een belangrijke rol in het verbeteren van het vestigingsklimaat voor werkgevers en werknemers. Rotterdamse bedrijven zullen de krachten moeten bundelen om de marketing power niet alleen vanuit de stad te laten komen, maar juist ook vanuit de organisaties die de motor van de stad vormen. Door gezamenlijk inspanningen te leveren op gebied van profilering, zichtbaarheid en (campus) recruitment wordt 1+1 = 3. Niet alleen wordt het talent voor de stad behouden, ook het talent dat buiten Rotterdam woont wordt hiermee bereikt. Het wordt tijd dat Rotterdam echt uit haar schulp kruipt en laat zien welke kansen er liggen. Het aantrekken van talent is een belangrijke motor voor de verdere groei van de stad en daarmee een verantwoordelijkheid van overheid, werkgevers en andere betrokkenen.
  • Meer zichtbaarheid op de campus voor behoud van talent en een sterkere connectie tussen onderwijsinstellingen en bedrijfsleven, waarbij samengewerkt wordt als het gaat om aansluiting van skills, competenties, werkervaringsplekken. Door een sterkere connectie tussen onderwijs en bedrijfsleven kan niet alleen de kwaliteit en mismatch als het gaat om kennis en vaardigheden worden gedicht. Ook de werving van talent moet een belangrijk speerpunt worden voor ondernemers. Zeker wanneer de budgetten en kennis op gebied van werving niet voldoende aanwezig is, wordt de meerwaarde om samen te werken groter. Waar grotere organisaties dit vaak zelfstandig doen, is het juist het MKB dat worstelt met de vraagstukken om vacatures te vervullen. Creativiteit, doelgroepgericht werven en talent pools zijn hierbij van belang. Afgaande op de visualisatie van de Rotterdam talent hub met de verschillende Talent lijnen is bijvoorbeeld de Intercity direct tussen Rotterdam en Amsterdam hét wervingskanaal om jongeren te werven.

Over Intelligence Group

Intelligence Group is een innovatief arbeidsmarktdata en –tech bedrijf, die sinds 2003 grootschalig eigen ArbeidsmarktGedrag Onderzoek onderzoek koppelt aan data van o.a. CBS, UWV en CPB. Intelligence Group heeft daarmee diepgaand inzicht in de dynamiek tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en weet wat mensen beweegt op de arbeidsmarkt. De data worden onder andere gebruikt om recruiters te helpen gerichter te werven op hun doelgroep (DoelgroepenDashboard), voor employability en duurzame inzetbaarheid (Arbeidsmarktkansen.nl), Vestigingsplaatsonderzoek (nationaal en internationaal), betere vacatureteksten (de VacatureVerbeteraar) en arbeidsmarktanalyses voor specifieke functiedoelgroepen. Intelligence Group werkt voor vrijwel alle vooraanstaande werkgevers in profit en non-profit.

Voor deze paper is gebruik gemaakt van:

  • Arbeidsmarktgedragonderzoek (AGO) van Intelligence Group (op basis van de meting incl. 4e kwartaal 2017)
  • Bewerking op Jobfeed / DUO / CBS cijfers
  • Deskresearch
  • Expertvisie Intelligence Group, aangevuld met suggesties vanuit beleidsmakers, onderwijskundigen en werkgevers

www.intelligence-group.nl

Terug naar boven

Bekijk meer cijfers

Bekijk het EVR dashboard