Ongezien talent activeren in tijden van grote personeelstekorten.

Voor veel werkgevers in Rijnmond is het momenteel erg moeilijk om personeel te vinden. Toch is er nog een groot onbenut arbeidspotentieel. Het UWV brengt deze groep verborgen talenten in beeld en ontwikkelde diverse tools om ze te activeren.  

De vacaturemarkt is snel hersteld van de sterke krimp aan het begin van de coronacrisis. In het tweede kwartaal van 2021 stonden er ruim 25.000 vacatures open in Rijnmond. Dat zijn er 35% meer dan eind 2019. Mede door de sterke banengroei is de krapte op de arbeidsmarkt aanzienlijk toegenomen. Deze krapte doet zich voor in een breed spectrum van beroepen.  

De tabel in de afbeelding hieronder laat zien dat de spanningsindicator in het tweede kwartaal van 2021 in Rijnmond voor negen van de elf beroepsklassen krapte aangeeft. De perspectieven binnen deze beroepsklassen verschillen wel sterk. Zo zijn beroepen als administratief medewerker en ondersteunend secretarieel medewerker minder kansrijk in economische en administratieve beroepen. Binnen zorg en welzijn is een aantal beroepen aan de welzijnskant weer minder kansrijk, zoals sociaal werkers en activiteitenbegeleiders. 

In totaal zijn er in Rijnmond 169 kansrijke beroepen, verdeeld over 16 richtingen. Onder de kansrijke beroepen bevinden zich vooral technische beroepen. Daarvan is een aantal cruciaal om de energietransitie vorm te geven, zoals elektriciens en monteurs elektrische installaties voor zonnepanelen en laadpalen. 

Ongezien talent
Om het ongekende aantal openstaande vacatures te kunnen vervullen, moeten werkgevers en arbeidsmarktprofessionals inzetten op het activeren van het onbenut arbeidsmarktpotentieel. Deze groep wordt ook wel het ‘ongezien talent’ genoemd. Louter focussen op kortdurend werkzoekenden, waarvan de kans groter is dat ze direct inzetbaar zijn, is onvoldoende om de openstaande vacatures in te vullen. Hoe kunnen we de groep ongezien talent inzichtelijk maken? Daarvoor is het allereerst interessant om te kijken naar gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met ramingen over de potentiële beroepsbevolking.   

Halverwege 2021 telt de werkloze beroepsbevolking in Rijnmond 25.000 mensen (zie afbeelding). Dat zijn er minder dan voor het uitbreken van de coronacrisis. In de afgelopen anderhalf jaar deden zich echter grote schommelingen voor. Door de coronacrisis nam de werkloosheid toe in het tweede en derde kwartaal van 2020, maar het aantal werklozen daalt weer sinds het vierde kwartaal van 2020. Niet iedereen die aan het begin van de coronacrisis zonder werk raakte, wordt in de statistieken als werkloos geteld. Alleen degenen die helemaal geen werk meer hebben, op zoek gaan naar werk en direct kunnen starten behoren tot de werkloze beroepsbevolking.  

Het totale onbenutte arbeidsaanbod bestaat – naast werklozen – ook uit werkenden die meer uren willen werken en uit mensen die wel willen en kunnen werken maar niet actief hebben gezocht of tijdelijk niet beschikbaar zijn. Dit zijn in de afbeelding de drie lichtgroene blokken ‘wil meer uren werken’, ‘werkloos’ en ‘beschikbaar, niet gezocht’ en het oranje blok ‘niet beschikbaar, wel gezocht’. Het totale onbenutte arbeidsaanbod in Rijnmond komt daarmee uit op 94.000.  

Veel mensen die in het tweede kwartaal van 2020 zonder werk raakten, gingen niet op zoek naar werk omdat dat in hun perceptie vanwege de lockdown weinig zin had. Ook werkten in deze periode veel mensen minder uren zonder dat zij hun baan volledig verloren. De ‘underemployment’, mensen die meer uren willen werken dan ze op dat moment doen, nam hierdoor sterk toe. Officieel werden deze groepen niet werkloos, maar maakten wel onderdeel uit van het onbenutte arbeidsaanbod. Zeker in tijden van ongekende krapte is het van groot belang deze ‘ontmoedigde’ groep weer te laten aansluiten. 

Figuur 1: Spanningsindicator arbeidsmarkt.35 arbeidsmarktregio’s (landkaart) en Rijnmond naar beroepsklasse (tabel), 2e kwartaal 2021
UWV
Figuur 2: Selectie kansrijke beroepen Rijnmond op middelbaar/gespecialiseerd vakmanschap.
UWV

Geregistreerde werkzoekenden UWV
Aanvullend op de informatie van het CBS over het onbenutte arbeidspotentieel geeft UWV inzicht in de Geregistreerde Werkzoekenden bij UWV, kortweg GWU. Dit zijn mensen met een WW-, Wajong-, WIA- of WAO-uitkering van UWV en/of een bijstandsuitkering van de gemeente op grond van de Participatiewet, die dienstverlening ontvangen van UWV of hun gemeente. Ook mensen die alleen een actief cv op werk.nl hebben gezet, tellen mee in het GWU. Eind juni 2021 telt Rijnmond 113.000 geregistreerde werkzoekenden, 4% minder dan een jaar eerder. 

De samenstelling van het GWU Rijnmond ziet wat betreft de uitkeringssituatie er als volgt uit:

  • 63.400 personen met een uitkering uit de Participatiewet, waarvan 57% zonder startkwalificatie; 
  • 20.900 personen met een WW-uitkering, waarvan 40% een leeftijd van 50 jaar of ouder heeft; 
  • 11.600 personen zonder een uitkering, maar wel met een cv op werk.nl; 
  • 8.800 Wajongers met dienstverlening van UWV, waarvan 13% met een leeftijd jonger dan 27 jaar; 
  • 7.500 personen met WIA/WAO dienstverlening van UWV, waarvan 56% een leeftijd van 50 jaar of ouder heeft. 

In het GWU zitten 10.200 jongeren tot 27 jaar, 46.100 mensen van 50 jaar of ouder en 55.000 personen zonder startkwalificatie, dwars door alle uitkeringsachtergronden heen. Van de personen in het GWU hebben 26.800 personen een dienstverband, waarvan 3.800 een dienstverband van 16 uur of minder. De cijfers over dienstverband hebben betrekking op maart 2021.

Geregistreerde werkzoekenden UWV (GWU)
In het dashboard GWU kan door gebruik te maken van ‘Filter op GWU’ gekozen worden voor een specifieke uitkeringsgroep, eventueel gecombineerd met één of meerdere persoonskenmerken, zoals geslacht, leeftijd, beroep en opleiding. Zie het dashboard GWU voor de regio Rijnmond. 

Van de personen die tot het GWU behoren kan ook worden bepaald of ze beschikken over een dienstverband, de omvang daarvan en de contractvorm. Omdat de gegevens over dienstverbanden ongeveer vier maanden later beschikbaar komen dan het basisbestand van het GWU zijn deze gegevens minder actueel. 

Kansrijke beroepen 
Om dit ongeziene talent duurzaam in te zetten, is scholing cruciaal. Scholing hoeft hierbij niet een traditionele opleiding te zijn van een jaar of meer met een hoog ‘schoolbank’ gehalte, maar kan ook vormgegeven worden door certificaten of praktijkverklaringen. Het UWV publiceert naast overzichten met kansrijke beroepen en overstapberoepen, ook de ‘Inspiratie-kaart met bij- en omscholing via het mbo’. De inspiratiekaart helpt professionals van gemeenten, leerwerkloketten, sociale partners, regionale mobiliteitsteams en het UWV bij het adviseren over de inzet van bij- en omscholing naar een kansrijk beroep. De kaart kan ook gebruikt worden om met mbo-scholen in overleg te gaan over de certificaten die ze zouden kunnen aanbieden. Want mbo-instellingen bieden lang niet alle benodigde certificaten al aan.  

Op de inspiratiekaart staan voor een groot aantal kansrijke beroepen op mbo-niveau de passende mbo-opleidingen en -certificaten. Ook is er extra aandacht voor banen die te maken hebben met verduurzaming en klimaat, de zogenoemde ‘klimaatbanen’. Vanuit de arbeidsmarkt groeit namelijk de vraag naar vakkrachten die een bijdrage kunnen leveren aan thema’s als verduurzaming en klimaatverandering. Alle arbeidsmarktinformatie van het UWV is te vinden op werk.nl/arbeidsmarktinformatie. 

Op deze site zijn ook diverse intuïtieve dashboards toegankelijk, zoals het GWU en Skills. Met het eerste kan het arbeidsmarktpotentieel worden opgezocht op basis van diverse parameters, zoals opleiding en gemeente (zie ook het kader). Het dashboard Skills geeft inzichten in de vaardigheden die nodig zijn voor kansrijke beroepen en maakt het mogelijk (kansrijke) beroepen te vinden op basis van een skill. 

Figuur 3: Potentiële beroepsbevolking volgens CBS.Binding van potentiële beroepsbevolking met de arbeidsmarkt Rijnmond, 2e kwartaal 2021.
UWV
Figuur 4: Geregistreerde werkzoekenden bij het UWV.
Figuur 5: Voorbeelden klimaatbanen volgens inspiratiekaart.
Terug naar boven