Breed praktijk leren: een goudenformule voor iedereen.

Praktijkleren in het mbo versterkt de positie van jongeren, werkenden en werkzoekenden op de arbeidsmarkt. Hiervoor moeten beroeps-onderwijs, bedrijfsleven en overheid samen optrekken.

Goed beroepsonderwijs staat of valt bij voldoende uitdagende stageplekken. Maar vanwege de lockdown en angst voor besmettingen was daar aan het begin van de coronacrisis ineens geen sprake meer van. Zelfs de zorg durfde geen stagiairs meer aan te nemen vanwege een enorm tekort aan begeleiders. Met als gevolg dat de stagetekorten voor mbo-studenten in de regio Rotterdam eind 2020 drastisch stegen.  

Albeda heeft toen het initiatief genomen voor het Regionaal actieplan stages. Een unieke samenwerking waarbij meerdere mbo-scholen, gemeente Rotterdam, de werkgeversorganisaties MKB-Rotterdam-Rijnmond en VNO-NCW, en Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) zich eens-gezind inzetten om te voorkomen dat duizenden studenten in de regio niet op stage zouden kunnen vanwege corona.
Ze werden daarbij geholpen door bedrijven en branche-organisaties in Rotterdam en de regio, ondanks de ingewikkelde positie waarin ook zij verkeerden.  

Een jaar later is het beeld compleet veranderd; de krapte op de arbeidsmarkt is ongekend. De vacatures op mbo-niveau stijgen hard. Tegelijkertijd is de impact van de coronamaatregelen eind 2021 op mbo-stages en -banen nog niet duidelijk.  

Voortbouwend op de verworvenheden uit het Regionaal actieplan stages trekt Albeda samen met meerdere mbo-scholen, gemeente, het bedrijfsleven en SBB op om ook deze nieuwe uitdaging aan te gaan. 

Hoe zorgen we voor voldoende goed geschoolde mensen op de juiste plek? Een leven lang ontwikkelen is belangrijker dan ooit. De coronacrisis en de snel veranderende arbeidsmarkt laten zien dat mensen en bedrijven weerbaar moeten zijn en blijven. Vaardigheden en kennis op peil houden en op tijd bij- of omscholen is noodzakelijk, zeker voor vakmensen op mbo-niveau en werkzoekenden. Dat kan met breed praktijkleren. 

Figuur 1: Vacatureontwikkeling rijnmond per week in 2021.

Breed praktijkleren
Opleiden via praktijkleren is een gouden formule voor iedereen:  

  • Voor jongeren als het gaat om de voorbereiding van school naar werk, via het vervlechten van onderwijs en beroepspraktijk, stages en leerbanen; 
  • Voor werkenden in de transitie van werk naar werk of doorontwikkeling in hetzelfde werk. Via om- of bijscholing op de werkplek; 
  • Voor werkzoekenden via de combinatie leren en werken.  
  • Centraal staat leren op een werkplek met als resultaat een erkend diploma, mbo-certificaat of praktijkverklaring.  

Brede samenwerkingsverbanden
Belangrijke voorwaarde voor het succes van breed praktijkleren is de samenwerking tussen beroepsonderwijs, bedrijfsleven en gemeente. Samen de brug slaan tussen onderwijs en arbeidsmarkt en anticiperen op de vervangingsvraag in Rotterdam-Rijnmond. Breed praktijkleren vraagt een meer gebiedsgerichte benadering waarin je als onderwijs, ondernemers en de lokale overheid samen kijkt wat nodig is met oog op de toekomstige bedrijvigheid in een gebied. De ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar laten ook het belang zien van anticyclisch investeren.  

Voor het beroepsonderwijs zit de opgave in het flexibel en skills-gericht opleiden van jongeren en volwassenen, nauw afgestemd op en met de regionale arbeidsmarkt. Het werkveld vraagt naast diploma’s steeds meer om maatwerk, bijvoorbeeld modulair onderwijs in de vorm van leereenheden. Het gaat om flexibele scholingstrajecten op de werkvloer die afgesloten worden met bijvoorbeeld certificaten of praktijk-verklaringen mbo. 

Edubadges – digitale certificaten – zijn een nieuwe manier om de skills die mensen via formele of non-formele leer- en werkactiviteiten opdoen, zichtbaar te maken én te waarderen. Albeda heeft hier de afgelopen twee jaar als een van de eerste ROC’s in Nederland ervaring mee opgedaan voor zowel studenten als eigen medewerkers. Edubadges hebben veel potentie als het gaat om breed praktijkleren met het oog op een leven lang ontwikkelen.   

Werkgevers zijn cruciaal. Zij zijn voortrekker van breed praktijkleren in het kader van om-, her- of bijscholing van hun werknemers. Voor het mkb is dit soms makkelijker gezegd dan gedaan. Een mkb-onderneming heeft gemiddeld zeven werknemers. De baas is vaak meewerkend voorman.
Voor dit type bedrijven is een goede voorlichting over de mogelijk-heden van breed praktijkleren nodig. Ze zouden zo veel mogelijk ontzorgd moeten worden om breed praktijkleren in hun bedrijf vorm te geven. Bijvoorbeeld als het gaat om begeleiding op de werkvloer. Jobcoaches zouden hier een oplossing voor kunnen zijn. Wat mogelijk ook helpt, zijn stimuleringsregelingen die werkgevers (financiële) prikkels geven om werk te maken van leven lang ontwikkelen in hun bedrijf in de vorm van breed praktijkleren. 

Figuur 2: Vacatureontwikkeling rijnmond niveau 3-4 2020-2021.

Digitale werkplaats
Een mooi voorbeeld is de DigiWerkplaats Rijnmond, aangestuurd door de IT Campus Rotterdam. Partners van dit initiatief zijn: Albeda (penvoerder), Zadkine, Techniek College Rotterdam, de hogescholen Rotterdam en Inholland, VNO-NCW en MKB Rotterdam Rijnmond, Rabobank, het ministerie van Economische Zaken & Klimaat, de Provincie Zuid-Holland en de gemeenten Rotterdam en Schiedam. Mkb’ers krijgen vanuit de DigiWerkplaats ondersteuning van studenten van diverse niveaus en opleidingen bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden in hun bedrijf.  

De opdrachten vanuit het mkb zijn voor studenten mbo en hbo dé manier om het geleerde in de praktijk te brengen. Ze worden daarbij begeleid en gecoacht door docenten en experts uit het bedrijfsleven. Zo leren zij tijdens hun opleiding samenwerken op de werkvloer in multidisciplinaire en multilevel teams. De DigiWerkplaats is tegelijk kweekvijver voor de regio Rijnmond om te groeien naar meer integraal onderwijs, dat doorstroom bevordert, (cross)sectorale samenwerking tussen opleidingsniveaus mogelijk maakt en een betere aansluiting op de arbeidsmarkt bewerkstelligt. 
E
r zijn nog meer mogelijkheden om de kwalificatiestructuur in het mbo flexibel en modulair in te richten, teneinde in te spelen op de vraag naar om- en bijscholing in kanssectoren. 

SBB werkt aan bouwstenen zoals mbo-certificaten en praktijkverklaringen waarmee het onderwijs voor volwassenen behapbaar en flexibeler wordt. Ook voor gemeenten en het UWV is dit aantrekkelijk bij het ondersteunen van werkzoekenden. Door praktijkleren hoeven werknemers en werkzoekenden niet terug naar de schoolbanken, maar leren ze op een werkplek.  

Iedereen verdient gelijke kansen om zich te blijven ontwikkelen en mee te groeien met het werk. Creativiteit, vertrouwen en verbinding zijn daarbij de sleutelwoorden. Kijken naar ieders talenten en motivatie en van daaruit met lef en out-of-the-box experimenten mogelijkheden zoeken om mensen een echte kans te bieden. Breed praktijkleren biedt daar uitgelezen mogelijkheden voor. Hiervoor is samenspel tussen beroeps-onderwijs, bedrijfsleven en overheid een must. 

Figuur 3: Vacatureontwikkeling rijnmond niveau 1-2 2020-2021.
Terug naar boven