‘Rol de loper uit voor circulaire bedrijven’.

De energietransitie krijgt vaak meer aandacht dan de grondstoffen-transitie, terwijl die laatste ook belangrijk is om de duurzaamheidsdoelstellingen voor 2050 te realiseren. Alle reden om het vestigingsklimaat voor deze circulaire bedrijven te verbeteren, zegt Directeur Allard Castelein van het Havenbedrijf Rotterdam.

In de strijd tegen klimaatverandering moeten bedrijven veel minder grondstoffen gaan gebruiken. Nederland streeft naar een halvering van het grondstoffenverbruik in 2030. Bedrijven kunnen hieraan bijdragen door in hun productieprocessen efficiënter gebruik te maken van grondstoffen of door duurzame en hernieuwbare grondstoffen te benutten. Voor sommige ketens in de haven kan dit in bestaande processen geïntegreerd worden, voor andere ketens vraagt dit om de bouw van nieuwe installaties of infrastructuur. 

Voor de Rotterdamse haven is het belang van deze grondstoffentransitie groot. Als van oudsher petrochemisch cluster kent Rotterdam nog een grote afhankelijkheid van fossiele grondstoffen. Om de toegevoegde waarde van het industriecluster de komende jaren te behouden en de impact van grondstof- en brandstofproductie te beperken, is het van belang dat bedrijven tijdig overstappen op alternatieve grondstoffen en producten. Zo kan Rotterdam als grootste haven van Europa en grondstoffencluster van Nederland een significante bijdrage leveren aan de grondstoffen- en klimaatopgave. Het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) werkt dan ook samen met vele regio- en ketenpartners aan de ontwikkeling van nieuwe, circulaire waardeketens, bijvoorbeeld rond chemische recycling van plastics en hergebruik en recycling van batterijen.

Alternatieve grondstoffen
De productie van chemicaliën, kunststoffen en brandstoffen is nu nog grotendeels gebaseerd op fossiele koolstoffen. De overstap op alternatieve koolstoffen met een lagere CO2-impact, zoals bioplastics, hergebruik van CO2, biomassa en ander afval, is dan ook relevant voor de toekomstbestendigheid van de industrie in het havengebied. Rond deze nieuwe bouwstenen voor de industrie ontstaan nieuwe samenwerkingen tussen bedrijven die elkaar voorheen niet automatisch tegenkwamen. Naast de overstap naar alternatieve grondstoffen vindt tegelijkertijd ook de transitie naar hernieuwbare energie plaats. Zo maken veel recyclingbedrijven graag gebruik van de hernieuwbare energie en groene waterstof die straks in de haven beschikbaar zijn. 

Circulaire bedrijvigheid
Recent is een aantal mooie circulaire initiatieven in de haven geland:

  • Batterijenrecycling in de Europoort: TES-AMM bouwt een fabriek om batterijen van elektrische voertuigen te recyclen. Het Amerikaanse bedrijf start met een terrein van 10.000 m2, maar wil op termijn uitbreiden naar 40.000 m2. Daarmee wordt het een van de grootste installaties voor batterijen en elektrische voertuigen van Europa. Eind 2022 moet de fabriek operationeel zijn en kunnen lithium, nikkel en kobalt uit oude batterijen teruggewonnen worden.
  • Pyrolyse van plastic afval: Pryme start in 2022 met de levering van pyrolyse-olie aan Shell vanuit zijn eerste fabriek in Rotterdam. De fabriek zal jaarlijks 60.000 ton plastic afval omzetten in pyrolyse-olie. Shell gaat dit gebruiken in zijn krakers in Moerdijk en Rheinland (Duitsland) om circulaire chemische producten te maken.
    De samenwerking voorziet ook in toekomstige leveringen vanuit een voorgestelde tweede fabriek van Pryme vanaf 2024 met een jaarlijkse productiecapaciteit van 350.000 ton. Samen zetten Shell en Pryme daarmee stappen in de recycling van plastic afval op industriële schaal.
  • Asfaltrecycling op de Vondelingenplaat: Recycling Kombinatie Reko heeft een nieuwe thermische reinigingsinstallatie gebouwd die jaarlijks 1,2 miljoen ton reststoffen kan verwerken. Een mix van teerhoudend asfaltgranulaat en dakleer wordt omgezet in primaire grondstoffen, elektriciteit en warmte. Reko heeft met de nieuwe installatie de grootste capaciteit ter wereld om dit soort verontreinigde bouwstoffen volledig te recyclen.
  • Circulaire bierbrouwerij in M4H: De Stadshaven Brouwerij Rotterdam is sinds kort gevestigd in een voormalige fruitloods aan de Merwehaven. De hypermoderne en tegelijk ambachtelijke brouwerij heeft haar bierproductie zo schoon en circulair mogelijk ingericht. Er wordt geëxperimenteerd met hergebruik van afvalwater. De mout die overblijft na de bierproductie wordt gebruikt als ingrediënt voor bierbrood en als veevoer voor de koeien van de nabijgelegen drijvende stadsboerderij Floating Farm. De brouwerij laat zien hoe nieuwe maakindustrie stad en haven bij elkaar brengt.

Aantrekkelijk vestigingsklimaat
Hoewel circulair ondernemen steeds meer ingeburgerd raakt, moeten bedrijven zich vaak nog buiten de gebaande paden begeven en binnen de regio steun zoeken voor hun projecten. ‘Als we de circulaire economie echt een impuls willen geven in Rotterdam, dan is een verbetering van het vestigingsklimaat voor deze bedrijven nodig’, zegt Allard Castelein,  CEO van HbR. ‘Dat begint met een door overheden en Havenbedrijf gedeeld ambitieniveau, vertaalt in hoogwaardige fysieke infrastructuur voor waterstof, CO2 en afval, en in een rode loper-behandeling voor circulaire bedrijven.’ 

Circulariteit is momenteel nog vaak kleinschalig en lokaal. De omvang van onze economie vraagt echter om grootschalige productie, ook als die productie circulair is. Castelein: ‘Dat betekent het realiseren van nieuwe, internationale waardeketens, ofwel import van reststromen en halffabricaten die in Rotterdam worden verwerkt en vervolgens geëxporteerd. Om dat voor elkaar te krijgen is een forse, gecoördineerde inspanning van overheden vereist opdat het vestigingsklimaat hier kan concurreren met elders. Zo kunnen we onze voetafdruk verkleinen en tegelijkertijd de haven toekomstbestendig maken.’

De volgende stappen kunnen bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat: 

  • Ruimte voor circulaire initiatieven: In het havengebied wordt ruimte gemaakt voor circulaire initiatieven.
    Ook worden kansen verkend voor integratie en ‘co-siting’ op het terrein van gevestigde bedrijven.
  • Haven als circulaire experimenteerzone: Naast fysieke ruimte hebben bedrijven ook experimenteerruimte nodig, omdat zij vaak aan innovaties werken die nog niet goed in wet- en regelgeving zijn ingebed. Het Versnellingshuis Haven Industrieel Complex en het Circulaire Loket zijn opgezet om projecten van bedrijven te ondersteunen en de vergunningverlening te versnellen.
  • Circulaire ketenopbouw in de regio: Omdat de beschikbare ruimte beperkt is, is ruimtelijke samenwerking met andere vestigingslocaties in de regio van belang. Een circulair bedrijf aantrekken is mooi, maar er zijn vaak meer voordelen als de hele waardeketen in de regio ontwikkeld kan worden.
  • Circulaire hotspots: Rotterdamse circulaire hotspots Plant One, het M4H Makersdistrict en Blue City bieden innovatieve bedrijven kansen om nieuwe processen en concepten te testen en om nieuwe verbindingen te leggen met andere bedrijven in hun omgeving. Van deze hotspots gaat een aantrekkende werking uit en kan de stap van demo naar opschaling gezet worden. De komende jaren kunnen steeds meer bedrijven van deze faciliteiten profiteren.
Terug naar boven