Samen werken aan een ‘ontslagvrije samenleving’.

De dynamische arbeidsmarkt doet steeds meer een beroep op het aanpassingsvermogen van werkenden én organisaties. Het gaat er nu steeds meer om hoe we de arbeidsmarkt niet alleen flexibel, maar ook zo rechtvaardig mogelijk kunnen maken. Van belang is deze wendbaarheid zo te combineren met zekerheid, dat dit zekerheid voor zowel de organisatie, als het individu met zich meebrengt.

 

De wereld om ons heen verandert in rap tempo. Niet alleen heeft dit impact op onze samenleving, maar ook op de wereld van werk. De coronacrisis maakt duidelijk dat we in een tijd verkeren waarin voor veel werkenden het werk verandert of dat zij hun baan verliezen. Naar verwachting zullen we de impact van de pandemie nog tot zeker het vierde kwartaal van 2021 voelen, om vervolgens over te gaan op ‘het nieuwe normaal’. Hoe ziet dat eruit voor de arbeidsmarkt?

 

Leven lang ontwikkelen

Ondanks dempende effecten van de NOW-regeling is de werkloosheid de afgelopen periode opgelopen. Dit is met name te zien bij tijdelijke contracten en onder jongeren tussen de 15 en 25 jaar. Juist nu is het belangrijk ervoor te zorgen dat dit (tijdelijke) verlies van werk niet leidt tot een afstap van de arbeidsmarkt, maar tot een overstap waarin zekerheid van een loopbaan behouden blijft. Dit kan een overstap zijn naar bijvoorbeeld een andere functie, zelfs sectoroverstijgend. Investeren in de loopbaan van werkenden is van belang om mensen aan het werk te houden, hen werkzekerheid te bieden.

 

Maar hoe zorgen we ervoor dat mensen toegerust zijn voor een andere baan, ook in een andere sector? Daar dient het individu zich op voor te bereiden, de werkgever bij te helpen en de overheid nieuwe zekerheid voor te ontwerpen.

 

Stelt u zich eens voor dat we een arbeidsmarkt creëren die geen ontslag meer kent, maar hooguit een periode van werk zoeken, ondersteund door re- en upskilling, over sectoren en bedrijfsgrenzen heen. De ‘nieuwe zekerheid’ is de gedachte achter de ontslagvrije samenleving en vormt tevens onze visie voor goed werkgeverschap van de toekomst. De nieuwe zekerheid richt zich niet op vastigheid – die in de huidige wereld vaak een schijnzekerheid is – maar op duurzaamheid, weerbaarheid voor werkenden. Want zowel individuen als organisaties creëren lange-termijn-zekerheid door hun aanpassingsvermogen te vergroten. De win-win-situatie die dan ontstaat, is een arbeidsmarkt waarin talent en potentie beter dan nu worden ontwikkeld en benut.

 

Wendbaar en weerbaar

Sectoren zoals zakelijke diensten en horeca zijn hard geraakt door de coronacrisis, maar de zogeheten ‘kanssectoren’ zijn niet of beperkt geraakt. Enkele voorbeelden hiervan zijn zorg, welzijn, ICT en de overheid. We kunnen dit gegeven benutten. Met voorlichting, scholing, begeleiding en bemiddeling kunnen we mensen klaarstomen voor nieuw werk, mogelijk in andere sectoren, zodat we ze zekerheid kunnen bieden.

 

Een mooi voorbeeld hiervan is TechGrounds. Dit is een project dat onbenut talent op laagdrempelige wijze toegang biedt tot de IT-arbeidsmarkt met een duurzame loopbaan als doel. In de meeste gevallen betreft het jongeren. Randstad levert als een van de partners van TechGrounds een bijdrage aan het verbinden van vraag en aanbod. Ook de gemeente Rotterdam vormt als partner van dit initiatief een belangrijke schakel bij het oprichten van de TechGrounds locatie in Rotterdam.

FIGUUR 1: WERKNEMERS NAAR SECTOR EN IMPACT CATEGORIE
Bron: UWV
FIGUUR 2: WERKNEMERS NAAR ARBEIDSRELATIE EN IMPACTCATEGORIE. RIJNMOND, MEI 2O2O
Bron: UWV

De arbeidsmarkt in Rotterdam-Rijnmond

In mei 2020 telt Rijnmond 577.300 werknemers. Een derde heeft een flexibel contract. Een op de vier werknemers werkt in sectoren met een (zeer) grote krimp. Dat is gelijk aan het landelijke aandeel. Sectoren met een zeer grote krimp zijn overige zakelijke diensten, horeca en cultuur, sport & recreatie. Veel werknemers met een flexibel arbeidscontract verloren in het tweede kwartaal hun werk. Het aantal werknemers met een vast contract bleef daarentegen nagenoeg gelijk. Dit geldt ook voor de arbeidsmarktregio Rijnmond. Dit bevestigt een van de fundamentele problemen die de Commissie Borstlap noemt in de manier waarop we werk organiseren. Het tegengaan van deze polarisatie op de arbeidsmarkt is een van de uitdagingen waar we voor staan.

 

Nut en noodzaak van sociale vernieuwing

Prognoses laten zien dat de werkgelegenheid op bepaalde plekken in de arbeidsmarkt in de komende twee jaar zal afnemen. In de arbeidsmarktregio Rijnmond is de vraag naar economische en administratieve beroepen na het uitbreken van de pandemie vanaf medio maart tot eind augustus met bijna 40% afgenomen. Andere beroepsklassen met een sterke daling van het aantal vacatures zijn dienstverlenende, transport- en logistieke beroepen en commerciële beroepen. Ook voor bepaalde werkgelegenheid in de haven geldt een gemiddelde tot zeer grote krimp, verdeeld over de verschillende typen werkgelegenheid en sectoren in de haven.

 

De werkloosheid in Rijnmond ligt vrijwel altijd boven het landelijk gemiddelde. In het ergste geval loopt de werkloosheid als gevolg van de corona crisis op tot 8,5% in 2020. Eind augustus hadden 26.130 personen een WW-uitkering, weliswaar lager dan het daaraan voorafgaande kwartaal, maar een toename vergeleken met een jaar eerder. Vooral onder jongeren tot 27 jaar steeg de WW. Ook het aantal bijstandsuitkeringen (7.790) is gestegen ten opzichte van een jaar eerder.

 

Daarom is het noodzakelijk om mensen te begeleiden en bemiddelen naar ander werk. Hiervoor worden regionaal initiatieven ontwikkeld met als doel vraag en aanbod bij elkaar te brengen, zodat medewerkers via matching, scholing en begeleiding geholpen kunnen worden aan een duurzame loopbaan. Dit vindt plaats door samenwerking tussen verschillende partners. Voor de arbeidsmarktregio Rijnmond krijgt dit vorm in Rijnmond Werkt Door. De dienstverlening wordt hierbij zodanig georganiseerd dat de focus niet specifiek ligt op werk, maar ook op andere facetten die werk raken. Denk aan ondersteuning bij financiële zaken. Werk is meer dan alleen inkomen. De werknemer van vandaag en morgen is gebaat bij werken, leren en soepel bewegen op de arbeidsmarkt, ongeacht contractvorm, leeftijd, opleidingsniveau, et cetera.

 

Mismatch tussen vraag en aanbod

Het onbenut arbeidspotentieel in Rijnmond is toegenomen tot 104.000 mensen. Ondanks de stijging van het aantal werklozen is de mismatch tussen vraag en aanbod niet afgenomen. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zorgen niet alleen voor het verdwijnen van banen, maar ook voor mogelijkheden, bijvoorbeeld in de kanssectoren. Ook hier zijn inspanningen noodzakelijk om mensen die langs de zijlijn staan naar werk te begeleiden. Om dit te bewerkstelligen, is een gezamenlijke aanpak nodig van publieke en private partijen. Een voorbeeld hiervan is Havenbedrijf Rotterdam, dat met het sectorakkoord Haven jongeren, werkenden en werkzoekenden via scholing begeleidt naar een duurzame loopbaan en zo werkt aan een betere balans op de arbeidsmarkt en het bevorderen van de arbeidsmobiliteit in de regio Rotterdam.

 

Dergelijke initiatieven tonen het belang van publiek-private samenwerking aan. Alleen door samen op te trekken kunnen we bijdragen aan de arbeidsmarkt van de toekomst. Daarin helpen we organisaties en werknemers wendbaar te blijven en investeren we in het vergroten van hun aanpassingsvermogen en de loopbaanzekerheid van individuen.

Terug naar boven