Leer studenten omgaan met onzekerheid.

Ondernemerschap is aan te leren en vergroot de kansen op werk. Maar er is meer nodig om de positie van jongeren op de veranderende arbeidsmarkt te verbeteren. De coronapandemie bevestigt het belang van crisisbestendige vaardigheden. Dat blijkt uit onderzoek onder (oud) mbo-studenten en coaches.

 

De coronacrisis heeft invloed op iedereen. Steeds meer mensen werken thuis, onderwijs vindt vaker op afstand plaats en er is een tekort aan stages en leerwerkplekken. Op de Rotterdamse arbeidsmarkt is de impact onder andere zichtbaar in de daling van het aantal vacatures in sectoren als cultuur, vervoer en delen van de zakelijke dienstverlening. Rotterdam-Rijnmond is sowieso een van de arbeidsmarktregio’s waar de impact van corona op werk groot is. Het UWV rapporteerde in de zomer dat ongeveer één op de drie werknemers werkt in een zwaar getroffen sector.

 

Als reactie op de coronacrisis is in de stad direct werk gemaakt van een stevig herstelprogramma, om de sociaal-economische zekerheden van Rotterdammers te bevorderen. Onder de titel ‘Sterk door werk’ wil de gemeente zoveel mogelijk mensen aan het werk houden en de instroom in uitkeringen afremmen. Om mensen weerbaar te maken zijn een aantal relevante instrumenten ontwikkeld, zoals de scholingsvoucher en een nauwere samenwerking tussen gemeenten in de regio, UWV en de sociale partners.

 

Ondernemerschapsonderwijs

Maar zeker in crisistijd is het belangrijk om vanuit preventief oogpunt flexibel om te kunnen gaan met tegenslag en onzekerheid in de latere loopbaan. Op de arbeidsmarkt gaat het dan vaak om ondernemende vaardigheden, teneinde in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden. En die kunnen maar beter zo vroeg mogelijk worden aangeleerd, aangezien loopbanen een minder voorspelbaar verloop vertonen. In de afgelopen maanden onderzochten we daarom in opdracht van het O2Lab onder negen aanbieders van ondernemerschapsopleidingen/programma’s in het mbo-onderwijs wat de ervaren meerwaarde is van het hebben van ondernemende vaardigheden in crisistijd. Vergroot het bijvoorbeeld de economische zelfredzaamheid van afgestudeerden? En wat kan er beter? In totaal zijn 166 (oud) studenten en vijf coaches en begeleiders gevraagd naar hun mening. Ook vond er deskresearch plaats naar de effectiviteit van ondernemerschapsonderwijs.

 

Uit het onderzoek blijkt dat via het ondernemerschapsonderwijs ondernemende vaardigheden zijn aan te leren en dat die kunnen bijdragen aan de kansen op de arbeidsmarkt. De literatuur biedt hiervoor verschillende aanwijzingen. Ook in de peiling onder studenten in het mbo komt naar voren dat het ondernemerschapsonderwijs bijdraagt aan de ervaren kansen op werk, hoewel de studenten deze aansluiting gemiddeld genomen beoordelen met een kleine voldoende. Duidelijk is dus dat er nog een wereld is te winnen, gezien de verschillen tussen wat er in het ondernemerschapsonderwijs is aangeleerd en wat er wordt gevraagd op de arbeidsmarkt.

 

Doorzettingsvermogen

Wat met name blijkt is dat ‘crisisbestendige vaardigheden’ zoals de omgang met onzekerheid en doorzettingsvermogen door studenten op waarde worden geschat. Gegeven het verschil tussen wat er is aangeleerd in het onderwijs en wat er wordt gevraagd op de arbeidsmarkt, zijn dit vaardigheden die in de toekomst nog meer nadruk verdienen in een ondernemerschapsopleiding/programma. Maar hoe is hier concreet vorm aan te geven in het onderwijs?

 

Volgens onderwijsleider Mario Neelen en adjunct-directeur Yvonne Eijkenaar van Albeda College Economie en Ondernemen is het belangrijk om in het onderwijs in ieder geval zo’n volledig mogelijke gereedschapskist met vaardigheden aan te bieden. Neelen: “De snelheid van verandering neemt toe. Dat vraagt om een stuk bewustwording van onze docenten en studenten. En daar hoort wat mij betreft ook een stuk omgang met onzekerheid bij. Wij leren onze studenten daarom zoveel mogelijk te werken via challenges, simulaties en praktijkopdrachten in samenwerking met het bedrijfsleven in de stad”.

 

Eijkenaar voegt daaraan toe dat het aanleren van crisisbestendige vaardigheden relevant maar lastig is. Dit kan worden bereikt door het aanbieden van programma’s in ‘real-life conditions’. Een voorbeeld hiervan is de ‘Move Your Skills’-leerwerkplaats, waarbij in samenwerking met de Rabobank Rotterdam concrete opdrachten van ondernemers bij leerlingen worden uitgezet. Eijkenaar: “Dat is de richting die we met het onderwijs nog meer op moeten; onderwijs dat productief is voor opdrachtgevers en studenten, en waarbij ook onze docenten voor onbekende vragen komen te staan. Dat draagt ook bij aan een cultuuromslag, waarbij je als docent de handboeken durft los te laten”.

 

Conclusie

Het lijkt erop dat ondernemerschap is aan te leren. En het hebben van ondernemende vaardigheden wordt meestal door opdrachtgevers gewaardeerd, of dit nu als zelfstandig ondernemer is (entrepreneur) of als werknemer in loondienst (intrapreneur). Een grotere tolerantie voor risico’s en onzekerheden lijkt hierbij van belang om in een loopbaan – met vallen en opstaan – duurzaam stappen te kunnen maken. Zeker in crisistijd. En misschien nog wel belangrijker dan de praktische suggestie om het ondernemerschapsonderwijs verder te professionaliseren en onzekerheidsomgang een prominentere plek te geven in het onderwijs, is de algehele cultuuromslag die nodig is om ons in de toekomst ‘crisisproof’ te kunnen bewegen.

 

Dit is een cultuur die gebaseerd is op het faciliteren van responsiviteit op verandering. Hier gaat ook een aantal lijvige rapporten over, in het kader van de beleidsdossiers ‘leven lang ontwikkelen’ en ‘duurzame inzetbaarheid’. De uitgevoerde enquête onder (oud) studenten in het mbo en de gesprekken met coaches, begeleiders en docenten suggereren dat hier in ieder geval nog steeds veel te verbeteren is. Juist de aankomende stedelijke opgaven in de stad, zoals de projecten bij het Hofplein en de gebiedsontwikkeling rond de Kuip, vragen om creatieve geesten die – gegeven de grote onzekerheden en juridische kaders – buiten gebaande paden durven te denken. Wat mij betreft zoekt het mbo-onderwijs daarom nog sterker de verbinding met lokale partners en richten we rond de aankomende stadsprojecten diverse leerwerk- en stageplekken in voor studenten die aan het denken en werken worden gezet over verbeteringen in de stad.

Download origineel
Terug naar boven