Coronacrisis onderstreept noodzaak wendbaarheid studenten (Inholland).

De coronapandemie trekt een zware wissel op het beroepsonderwijs. Er is een tekort aan stageplekken en het studentenwelzijn staat onder druk. Bovendien zijn er grote verschuivingen in werkgelegenheid. Hoe kunnen we de veerkracht van studenten vergroten?

 

De EVR 2021 staat in het teken van corona. In deze gezamenlijke bijdrage van drie samenwerkingspartners, Inholland, Hogeschool Rotterdam en Albeda, gaan we in op diverse thema’s die in coronatijd nog belangrijker worden binnen het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.

 

Loopbaan wordt klimrek

Uit meerjarig lopend onderzoek komt naar voren dat beroepen in transitie zijn, maar dat jongeren en hun ouders, decanen en peers hier niet altijd voldoende bewust van zijn. Hun beroepsbeelden komen niet langer overeen met wat beroepen daadwerkelijk inhouden in de praktijk. Zo is een wijkverpleegkundige tegenwoordig vooral bezig met het regelen van de zorg, in plaats van met de uitvoering ervan. Terwijl veel nieuwe beroepen, zoals social media architect, helemaal buiten het zichtveld zijn. Ook de beelden over beloning en arbeidsmarktkansen zijn niet altijd realistisch. Dit maakt het essentieel dat jongeren zich goed oriënteren op de arbeidsmarkt.

 

In de huidige tijd, waarin corona leidt tot forse verschuivingen op de arbeidsmarkt, is exploratie op studie en beroep belangrijker dan ooit. Tegelijkertijd is het lastiger om te exploreren en te ervaren, omdat meeloopdagen en -stages, beroepenmarkten of bedrijfsbezoeken tijdelijk niet mogelijk zijn. De afstand tussen de kiezende jongere en de arbeidsmarkt dreigt hierdoor groter te worden.

 

Realistische beroepsbeelden

Bij het maken van een studiekeuze gaat het niet zozeer om de ‘juiste keuze’ maar om het nemen van stappen in de loopbaan, van waaruit jongeren zich verder kunnen ontwikkelen. Op deze manier wordt een loopbaanidentiteit ontwikkeld, waarbij men zich committeert aan de gemaakte keuze. Als jongeren vroeg leren zich intensief te oriënteren op hun studiekeuze en de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt, zal het later in hun leven, op cruciale momenten in hun loopbaan, vanzelfsprekender zijn om opnieuw te exploreren. Veel van de bestaande methodes loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) zijn echter gericht op zelfreflectie, waarin vragen als wat kan ik, wat wil ik, en waar liggen mijn talenten, centraal staan. Het invullen van dergelijke zelfkennislijstjes levert lang niet altijd het gewenste resultaat op. Want niet alleen de jongere zelf verandert nog in zijn ontwikkeling, ook de wereld van werk ontwikkelt zich razendsnel. Denk aan trends als robotisering, ‘cobotisering’ (samenwerking tussen mens en machine), internationalisering en klimaatontwikkeling. Er zijn groei- en krimpsectoren, beroepen verdwijnen én er ontstaan nieuwe beroepen, waarbij soms oude als het ware in een nieuw jasje worden gestoken. Beroepsoriëntatie zou gelijke tred moeten houden met arbeidsmarktontwikkelingen. Door jongeren al vroeg te stimuleren tot exploratie door authentieke ervaringen op te laten doen, kunnen realistische beelden worden gegenereerd van studie en beroepen én van de veranderingen op de arbeidsmarkt. Ter voorbereiding op een duurzame loopbaan, waarin leren, ontwikkelen en aanpassingsvermogen belangrijk zijn.

 

Loopbaankeuzes houden niet op na school, maar gaan eenmaal op de arbeidsmarkt door. Als samenleving willen we een leercultuur ontwikkelen, waarin het gemeengoed is dat leren en ontwikkelen er bij hoort. Een loopbaanpad kan tegenwoordig beter vergeleken worden met een klimrek, waarbij alle kanten uitgegaan kan worden: wisseling van bedrijf, van beroep of van sector. Hoe essentieel deze wendbaarheid is, maakt de coronacrises extra duidelijk.

 

Veel activiteiten die normaal gesproken horen bij studie- en beroepskeuzeactiviteiten, zoals meeloopdagen, bedrijfsbezoeken en beroepenbeurzen, staan onder druk door corona. De beelden uit de media over tekortberoepen in de zorg en het onderwijs, zijn eenzijdig en missen de passie en beroepstrots. Hoe moeten jongeren dan exploreren en ervaren hoe het écht is in een bepaalde functie of sector? Via bijvoorbeeld webinars kunnen studenten zich online oriënteren op de arbeidsmarkt of vervolgopleiding. Webinars genereren realistische beelden en ondersteunen ervaringsgerichte exploratie in studiekeuzeprocessen.

 

In coronatijd worden ook mooie initiatieven ontplooid, waarin medewerkers worden geholpen van de ene sector naar de andere te bewegen. Zo kunnen stewardessen vanuit een hospitality houding gaan werken als gastvrouw in de zorg. En gaan mensen uit de culturele sector aan de slag in het onderwijs. Daarbij speelt wel dat de beroepsidentiteit van deze medewerkers moet meebewegen. De luchtvaart en de creatieve sector hebben nu eenmaal een andere uitstraling dan de zorg of het onderwijs. Voor de meeste mensen is dat niet makkelijk.

 

Het bewustzijn dat een carrière tegenwoordig een ‘klimrek’ is waarlangs medewerkers hun leven lang zullen blijven leren en ontwikkelen, doet beroep op een open houding en wendbaarheid van ieder mens. Dat al duidelijk maken bij studie- en beroepskeuzeprocessen is niet alleen een mooie kans, maar ook een must voor de houdbaarheid van onze maatschappij. Samenwerking met het bedrijfsleven is daarbij cruciaal.

Terug naar boven