Corona zet rem op groei Rotterdamse bedrijvigheid.

Hoewel een faillissementsgolf voor-alsnog uitblijft, is het aantal stoppende bedrijven in de coronacrisis sterk toe-genomen en het aantal starters licht gedaald. De resultaten van bedrijven staan onder druk, maar zullen zich in 2021 naar verwachting herstellen.

 

Dat blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel en de Conjunctuurenquête Nederland (COEN). Ook in coronatijd blijft het ondernemerschap populair. In de eerste drie kwartalen van 2020 schreven 176.938 startende bedrijven zich in bij het Handelsregister. Dat is een lichte daling van 0,8% vergeleken met dezelfde periode het jaar daarvoor.

 

Toename webshops

Het aantal starters steeg alleen in de sectoren detailhandel, persoonlijke dienstverlening en land- en tuinbouw. De sterke groei in de detailhandel (+31,8%) komt vooral door de stijging van het aantal webshops. De toenemende populariteit van online winkelen tijdens de coronacrisis zie je terug in de starterscijfers. De populairste sector om een bedrijf te beginnen is de zakelijke dienstverlening, goed voor circa een kwart van het totale aantal starters.

 

In Rotterdam is een vergelijkbaar beeld waarneembaar als landelijk. Hier daalde het aantal starters in de eerste drie kwartalen met 1,2%. Opvallend, in vergelijking met Nederland, is de toename in de sectoren logistiek, industrie en ICT en media. Kijkend naar de regio Groot Rijnmond valt op dat hier het aantal starters iets is toegenomen (+1,1%). Dit wordt met name veroorzaakt door de forse stijging in de detailhandel (webwinkels).

 

Veel meer stoppers

Corona heeft zijn weerslag op het aantal stoppende bedrijven. In lijn met de landelijke cijfers is het aantal stoppers in Groot Rijnmond en Rotterdam over de eerste negen maanden van 2020 met circa een kwart gestegen. Opvallend in Groot Rijnmond is de forse stijging van het aantal stoppers in de zakelijke dienstverlening en de industrie. In vrijwel alle branches binnen de zakelijke dienstverlening nam het aantal opheffingen van bedrijven toe. De procentuele stijging was het sterkst bij de interieur- en ruimtelijk ontwerpbureaus (+105,3%), de architectenbureaus (+93,9%) en de management-adviesbureaus (+88,9%).

 

Ook in Rotterdam is er sprake van een sterke stijging van het aantal stoppende bedrijven in de zakelijke dienstverlening en industrie. In deze gemeente zijn ook fors meer stoppers in de – door coronamaatregelen zwaar getroffen – sector cultuur, sport recreatie. Wat opvalt is de relatief geringe stijging van het aantal stoppers in de horeca. In de relatief kleine sector energie, water en milieu daalde het aantal stoppers zelfs sterk.

 

Faillissementen

Bijzonder in deze coronatijd is de daling van het aantal faillissementen. Veel ondernemers houden met de financiële steun van de overheid het hoofd boven water. Landelijk daalde het aantal faillissementen in de eerste drie kwartalen van 2020 met 16,8% in vergelijking met dezelfde periode in 2019. In Groot Rijnmond komt de daling uit op 10,6%. Opvallend is dat in Rotterdam juist een lichte stijging waarneembaar is (+0,7%).

 

Tussen sectoren zijn duidelijke verschillen zichtbaar. In de meeste sectoren is het aantal faillissementen afgenomen. Voor de door corona hard getroffen sectoren logistiek, horeca, cultuur, sport en recreatie geldt dit niet. In deze bedrijfstakken is het aantal bedrijven dat bankroet ging juist gestegen. De faillissementen in de zakelijke dienstverlening zijn landelijk gedaald. Dit in tegenstelling tot Groot Rijnmond en Rotterdam waar het aantal failliete bedrijven in deze sector juist toenam.

TABEL 1: ONTWIKKELING AANTAL STARTERS* PER SECTOR*Hoofd- en nevenvestigingen ** Eerste 3 kwartalen van het jaar, Bron: KVK, Handelsregister
Bron: COEN, enquete KVK/CBS
TABEL 2: ONTWIKKELING AANTAL STOPPERS* PER SECTOR*Hoofd- en nevenvestigingen ** Eerste 3 kwartalen van het jaar, Bron: KVK, Handelsregister
Bron: COEN, enquete KVK/CBS
TABEL 3: ONTWIKKELING AANTAL FAILLISSEMENTEN* PER SECTOR*Hoofd- en nevenvestigingen **Eerste drie kwartalen van het jaar / Bron: KVK, Handelsregister
Bron: COEN, enquete KVK/CBS
TABEL 4: ONTWIKKELING GROEI* PER SECTOR*Aantal starters -/- stoppers (hoofd- en nevenvestigingen) **Eerste drie kwartalen van het jaar / Bron: KVK, Handelsregister
Bron: COEN, enquete KVK/CBS

Afnemende groei

In vrijwel alle sectoren is er sprake van een toename van het aantal bedrijven. Dit betekent dat het aantal starters hoger ligt dan het aantal stoppers. In de eerste negen maanden van dit jaar nam het aantal bedrijven landelijk toe met 54.346. In dezelfde periode vorig jaar waren dit er nog 79.858. Dit komt neer op een daling van 31,9% en wordt met name veroorzaakt door de stijging van het aantal stoppers.

 

Ook in Groot Rijnmond en Rotterdam is er sprake van een afnemende groei, zij het minder sterk dan landelijk.

 

Winst onder druk

De coronacrisis heeft een negatieve invloed op de resultaten van het bedrijfsleven in de regio Groot Rijnmond, blijkt uit de COEN-enquête van het vierde kwartaal 2020. Bij per saldo 6% van de ondernemers daalde de winstgevendheid in het derde kwartaal. In vrijwel alle sectoren is de winstgevendheid afgenomen. De afname is het sterkst in de horeca, cultuur, sport recreatie en de overige dienstverlening. De bouwnijverheid en groot- en detailhandel zwemmen tegen de stroom in. Deze sectoren melden een verbetering van de winstgevendheid.

 

De werkgelegenheidsontwikkeling is negatief. Per saldo zag 12% van de ondernemers in Groot Rijnmond het personeelsbestand krimpen in het derde kwartaal. Hiermee doen de ondernemers in de regio het minder dan de collega’s elders in het land. Dit wordt vooral veroorzaakt door de sterke personeelskrimp in de horeca en informatie & communicatie. Ook landelijk nam de werkgelegenheid in deze sectoren af, maar de daling is hier minder sterk dan in Groot Rijnmond. Opvallende sector is de bouwnijverheid. De bouwondernemers in Groot Rijnmond hebben het werknemersbestand met per saldo 21% zien groeien. Het bedrijfsleven verwacht een licht herstel van de werkgelegenheid in het vierde kwartaal.

 

Ondernemers hebben de omzet in het derde kwartaal per saldo iets zien dalen (-2%). Met name de sectoren cultuur, sport & recreatie en overige dienstverlening kennen een negatieve omzetontwikkeling. De positieve omzetontwikkeling in de horeca springt in het oog.

 

De export is de motor van de Nederlandse economie. Uit cijfers van het CBS blijkt dat een derde van ons inkomen wordt verdiend in het buitenland. Ook de exporterende bedrijven hebben last van de coronacrisis.

 

Per saldo zag 4% van de bedrijven in Groot Rijnmond het exportresultaat in het derde kwartaal verslechteren. Vooral de landbouw & visserij wist minder producten af te zetten in het buitenland. De industriële sector in Groot Rijnmond wist de exportresultaten te verbeteren. Dit is opmerkelijk omdat landelijk de export in deze sector afnam. De ondernemers verwachten in het vierde kwartaal een lichte verbetering van de exportresultaten.

 

Per saldo zag 15% van de ondernemers in Groot Rijnmond het economisch klimaat in het derde kwartaal achteruitgaan. In alle sectoren is de stemming negatief. Het meest pessimistisch zijn de bedrijven in de sectoren overige dienstverlening en horeca. Op de korte termijn wordt nog geen verbetering van de economie verwacht. De stemming van de ondernemers in Groot Rijnmond is in lijn met die van de collega’s in het land.

FIGUUR 1: ONTWIKKELING OMZET REALISATIE
Bron: COEN, enquete KVK/CBS
TABEL 5: HERSTEL VERWACHTINGEN 2021, SALDO ONDERNEMERS DAT HERSTEL VERWACHT IN OMZET, PERSONEELSSTERKTE EN INVESTERINGENSaldo toename – afname
Bron: COEN, enquete KVK/CBS

Herstel in 2021

Begin vierde kwartaal is de ondernemers in de regio Groot Rijnmond gevraagd naar hun verwachting voor het komende jaar. Het bedrijfsleven is optimistisch gestemd en verwacht een economisch herstel in 2021. De ondernemers verwachten omzetherstel en een lichte toename van de werkgelegenheid. De investeringsbereidheid neemt iets toe maar is in historisch perspectief laag.

 

Per saldo verwacht bijna 21% van de ondernemers in Groot Rijnmond een stijging van de omzet. Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde van 18%. Ook gaan de ondernemers er vanuit dat de buitenlandse omzet toeneemt. Het positieve saldo bedraagt 10,8%. Circa 4% van de ondernemers voorziet per saldo een groter personeelsbestand. Het saldo van de ondernemers dat een groei in de investeringen verwacht is negatief.

Terug naar boven