Raamwerk voor een goede leeromgeving.

Kennisuitwisseling tussen bedrijven, overheid en onderwijsinstellingen is essentieel om de transitie naar de Next Economy vorm te geven. Het concept ‘sustainability learning’ biedt hiervoor een sterk raamwerk.

 

Het document ‘Roadmap Next Economy’ begint met: “Onze wereld is in transitie. Wereldwijde tendensen zoals klimaatverandering, geopolitieke veranderingen zoals de opkomst van nieuwe economische machten, toenemende migratie, groeiende ongelijkheid, uitputting van natuurlijke hulpbronnen, disruptieve technologische innovaties en de opkomst van gemeenschappelijk bezit sturen deze transitie in de richting van een systeemverandering. We moeten anticiperen op deze verandering; een fundamentele omslag is nodig in de manier waarop we onze samenleving organiseren.”

 

In de Metropoolregio Rotterdam Den Haag zien we steeds meer innovatieve, ondernemende ecosystemen ontstaan. Die zijn nodig voor het maken van de grote transitie naar de Next Economy, vanwege de complexiteit die zulke transities met zich meebrengen. Zo is de complexiteit rondom duurzaamheidsvraagstukken enorm. In onze onderzoeken over circulair ondernemerschap constateren we dat bedrijven die willen innoveren om een circulair product te produceren dat niet alleen kunnen, maar een breed scala aan partners nodig hebben.

 

Kennisdelen gaat niet vanzelf

Voorheen waren dat meestal partners vanuit hun reguliere keten. Maar een circulair product ontwikkelen betekent partijen buiten je reguliere keten meenemen in het ontwerp. Bijvoorbeeld afvalinzamelaars met kennis over hergebruik van de grondstoffen die gebruikt zijn. Verder zien we dat circulair ondernemerschap en andere duurzaam georiënteerde innovatie- of veranderingstrajecten moeten plaatsvinden in een ecosysteem waarin organisaties vanuit de ‘triple helix’ (industrie, overheid en kennisinstellingen) vertegenwoordigd zijn. Het idee van een triple-helix-constructie is erg belangrijk als basis voor een ecosysteem, maar onze onderzoeken wijzen uit dat het creëren van zulke triple-helix-ecosystemen knap lastig kan zijn. Dit vanwege de diversiteit aan belanghebbenden. Mensen hebben verschillende belangen, verschillende doelen en spreken soms ook een andere taal.

 

In ons onderzoek zien we ook dat vanwege deze diversiteit, kennisuitwisselingsprocessen binnen zulke ecosystemen niet vanzelf gaan, ze moeten zo ingericht zijn dat de interactie tussen deelnemers effectief is. Sustainability learning (SL) biedt een sterk model voor het inrichten van de communicatie- en kennisontwikkelingsprocessen binnen ecosystemen.

 

Voorbeelden van SL

Wij definiëren leren als een proces dat tot een verandering in capaciteit leidt. SL is een specifiek type leren gerelateerd aan duurzaamheidsvraagstukken, dat plaatsvindt in een sociale omgeving met deelnemers vanuit de triple helix. Dus de uitkomsten van SL-processen binnen ecosystemen zijn veranderingen in de capaciteiten van zowel de individuele deelnemers als de organisaties die ze vertegenwoordigen – en uiteindelijk van het hele systeem. Als voorbeeld kunnen we het programma Greenport West-Holland gebruiken. Dit initiatief is een samenwerkingsverband van ondernemers, overheden en onderwijs- en kennisinstellingen. Doel is om gezamenlijk een gezonde, vitale en duurzame toekomst voor het regionale tuinbouwcluster te bevorderen (greenportwestholland.nl/over-greenport/).

 

Een onderdeel van Greenport West-Holland is het Innovatiepact. Dit is een programma van interventies gericht op het creëren van innovatieve, ondernemende ecosystemen binnen Greenport West-Holland. In ons recentelijk evaluatieonderzoek over het Innovatiepact, hebben we gevonden dat veel interventies gericht zijn op het creëren van een sterke leeromgeving. Denk aan het organiseren van ‘communities of practice’ en andere sociale leeromgevingen gericht op complexe innovatievragen. Binnen deze communities wordt nieuwe kennis ontwikkeld die de deelnemers en/of hun organisatie kunnen gebruiken.

 

Werken in deze leeromgevingen resulteert dus in leren: een verandering in de capaciteiten van de deelnemers. Ook zagen we in ons evaluatieonderzoek dat er gezamenlijk projectplannen zijn geschreven. Dit zijn voorbeelden van sustainability learning.

 

Leren met anderen vanuit andere achtergronden is niet altijd makkelijk. En het schrijven van een projectplan met mensen van zeer diverse professionele achtergronden vraagt om nieuwe competenties voor een effectieve samenwerking. Zoals het vermogen om te kunnen reflecteren op je eigen insteek en achtergrond in relatie tot die van andere experts. Om SL-processen effectief te laten verlopen, zijn competenties nodig rondom het managen van de sociale en technische aspecten van het project. Bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat er consensus is over elementen van het project en de integratie van de verschillende perspectieven in het eindproduct.

 

Aanpassingen curriculum

Voor een professional vindt leren plaats tijdens het proces, zoals door het schrijven van een projectplan samen met andere deelnemers in de triple helix. Effectief leren voor een professional is afhankelijk van eigen motivatie en de inrichting van de leeromgeving. Maar het gaat niet vanzelf en als die leeromgeving minder sterk ingericht is, kan het behoorlijk misgaan. Maar naarmate we in de Next Economy zijn, met al haar complexiteit, moeten we ervoor zorgen dat mensen de nodige competenties al hebben voordat ze gaan beginnen. Er is een aantal belangrijke voorwaarden voor curriculumontwikkeling rondom SL en hier is de hogeschool momenteel mee bezig.

 

Als eerste moet het curriculum rekening houden met de twee soorten competenties die zojuist zijn besproken, namelijk het vermogen om te kunnen reflecteren op eigen handelingen en het managen van technische en sociale aspecten van het project. Daarnaast zouden de curricula nieuwsgierigheid moeten cultiveren over andere disciplines en een acceptatie van hoe anderen denken en handelen. Verder moeten de curricula bestaan uit zowel praktische als theoretische elementen. Deze laatste zijn belangrijk voor het verwerven van kennis over verschillende velden en voor het werken in een complexe omgeving. Om ervoor te zorgen dat curricula voldoen aan de hierboven gestelde eisen, ontwikkelt de hogeschool kenniswerkplaatsen. Dit zijn leer- en werkomgevingen waar SL plaatsvindt.

 

Samenvattend: in onze onderzoeken zien we dat de ontwikkeling van innovatieve, ondernemende ecosystemen een belangrijk aspect is van de transitie naar de Next Economy. Wij constanteren dat hoe verder deze transitie vordert, hoe belangrijker de rol van SL wordt om het tot een realiteit te maken.

 

Download origineel
Terug naar boven

Meer over de EVR

Bekijk de EVR-cijfers