Innovatie in breder perspectief.

Technologische vernieuwingenkunnen bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Samenwerking tussen de Rotterdamse kennisinstellingen en verschillende vakgebieden is van groot belang om het potentieel volledig te benutten.

 

Door technologie gedreven innovaties vormen op dit moment de boventoon. Denk aan big data, robotisering en artificial intelligence. Hoewel deze vernieuwingen verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor ons dagelijks leven, is de huidige focus op de technologische kant ervan te beperkt. De grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd vragen om een integraal perspectief op innovatie. Wetenschappelijke convergentie is daarbij volgens ons een noodzakelijke randvoorwaarde. Hieronder wordt verstaan: het diep inhoudelijk verbinden van tot nu zelfstandige disciplines tot nieuwe wetenschapsgebieden.

 

Het belang van convergentie

Convergentie staat voor een andere manier van wetenschap bedrijven. Het gaat daarbij om het onderzoeken en oplossen van wicked problems: complexe en veelkoppige maatschappelijke uitdagingen. Daarbij worden de kennis, methoden en expertise van verschillende wetenschappelijke disciplines geïntegreerd ingezet. Op die manier zijn wetenschappelijke doorbraken mogelijk die bijdragen aan de oplossing van maatschappelijke problemen. Er zijn in onze ogen drie redenen om wetenschappelijke convergentie na te streven.

 

In de eerste plaats: de wetenschappelijke convergentieaanpak neemt niet de nieuwste technologische ontwikkeling als uitgangspunt, maar vindt zijn waarde in het oplossen van diepere maatschappelijke vraagstukken met techniek als een van de instrumenten daarin.

 

De langetermijnfocus is daarbij belangrijk. Het biedt een oplossing voor wat treffend beschreven wordt in Amara’s Law: “We tend to overestimate the effect of a technology in the short run and underestimate the effect in the long run.” Zo benadrukt de focus op blockchain als technologie de potentieel disruptieve kant ervan voor de financiële sector. Maar dit belemmert het zicht op de antwoorden op de grote maatschappelijke vraagstukken van onze tijd die de technologie wellicht in zich heeft. Een convergentieaanpak kan dat oplossen

.

Een tweede reden dat convergent onderzoek nodig is, ligt in het feit dat maatschappelijke acceptatie van wetenschappelijk onderzoek steeds minder vanzelfsprekend is. De wereldwijde wetenschappelijke consensus over het klimaat wordt door sommigen nog steeds in twijfel getrokken. Tijdens boerendemonstraties in oktober werd bij het RIVM geprotesteerd omdat (de uitkomsten van) de wetenschappelijke modellen niet aansloten bij het beeld van de boeren die de consequenties ervan moesten dragen. De cijfers en modellen zijn in deze beide gevallen wellicht juist, maar relevante partijen worden niet overtuigd door het wetenschappelijk-technologische discours. Door problemen vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines te benaderen, krijgen ook andere discoursen – zoals die van de ervaringskennis – ruimte in de analyse en de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.

 

Een derde reden komt voort uit de rol van data. Het denken over data is in veel gevallen nog het domein van de technische wetenschappen. Dit terwijl data in toenemende mate de belangrijkste grondstof in het economisch verkeer wordt: de economie drijft op mensen, kapitaal en data. Het innovatieve Facebook is veranderd in een moloch met de aspiraties van een staat (een eigen munt, zelfdefinitie als ‘democratisch’ platform), maar wordt in de praktijk ook veelvuldig geconfronteerd met schandalen, manipulatie en commercie. In de Verenigde Staten handelen data-bedrijven vanuit de vrijemarktprincipes en in China neemt de staat een centrale rol in als het om data gaat. Aan Europa de uitdaging om tot een eigentijdse tussenweg te komen, waarbij consumentenbelangen, privacy en dataveiligheid zekerheden zijn. De ontwikkeling daarvan vergt brede inzet van disciplines die veel verder gaat dan een enkel technologische invalshoek op data science.

 

Convergentie in Rotterdam

De stad Rotterdam en de omliggende gemeenten vormen de perfecte omgeving om convergente wetenschap in te bedrijven. Als Delta-regio kent ze specifieke eigenschappen die zich ook in andere verstedelijkte deltagebieden voordoen. Dan gaat het om het complexe samenspel van de energietransitie, sociaaleconomische (gezondheids)verschillen, (vervoers)armoede, de gevolgen van digitalisering, migratie, werkloosheid en sociale uitsluiting. Door convergentie ontwikkelen we nieuwe manieren om de ecologische balans te bewaren en realiseren we regio’s die beter bestand zijn tegen klimaatverandering.

 

Kennisinstellingen, zoals de Erasmus Universiteit, zijn traditioneel georganiseerd langs wetenschappelijke disciplines. In de regio Rotterdam is die kennis bovendien geografisch versnipperd. ‘Techniek’ zit in Delft, de medische faculteit bevindt zich bij Hoboken en de sociale wetenschappen vinden grotendeels op Woudestein plaats. De afgelopen jaren is vanuit de Rotterdamse kennisinstellingen al flink ingezet op multi- en interdisciplinaire samenwerking. Zo is met de Generation R-studie een unieke onderzoeksstructuur opgezet die gezondheid, ziekte en welzijn vanaf de foetus tot volwassenheid bekijkt. Het onderzoek put uit een breed scala van medische disciplines en psychologie, pedagogie en sociale wetenschappen.

 

In drie Erasmus Initiatives heeft de universiteit haar faculteiten zich in verrassende samenstellingen laten groeperen rondom maatschappelijke vraagstukken. Rechtsgeleerden, bedrijfskundigen en filosofen buigen zich over een eerlijke verdeling van welvaartsgroei in Dynamics of Inclusive Prosperity. In het Smarter Choices for Better Health initiatief werken economen en econometristen, gezondheidswetenschappers en medici samen. Sociale en alfawetenschappers zijn gelinkt met internationale ontwikkelingsexperts van het Institute for Social Studies om de kwaliteit van leven in urbane contexten te verbeteren in het Vital Cities and Citizens initiatief.

 

In de Strategie 2024 heeft de Erasmus Universiteit ‘creating positive societal impact´ als centrale slogan geadopteerd. Een belangrijk element in deze strategie is een nauwere samenwerking tussen de EUR, Erasmus MC en de TU Delft. Alle drie de instellingen zijn geworteld in de stad of de nabije regio. Door samen te werken kunnen we putten uit kennis op het gebied van gezondheidswetenschappen, sociale wetenschappen en technische disciplines.

 

Deze coalitie zal de verbinding nadrukkelijk zoeken met de omgeving. Allereerst met de gemeente Rotterdam. Er wordt veel energie gestoken in de herontwikkeling van Rotterdam-Zuid. Dat biedt kansen om een academische aanwezigheid aan de andere kant van de Maas te realiseren, zoals een nieuwe deelcampus en studentenhuisvesting. Die omgeving is ook belangrijk, want het is bij uitstek een gebied waar maatschappelijke vraagstukken zich voordoen.

 

Conclusie

Daadwerkelijke innovatie gaat wat de Erasmus Universiteit betreft dus verder dan de technische toverwoorden die over ons uit worden gestrooid. Door in Rotterdam een ecosysteem te ontwikkelen voor Convergentie Onderzoek kan de stad aan de start staan van een nieuwe, inclusievere en effectievere vorm van innovatie. Technologische vernieuwing verdient een diepgravende en multidisciplinaire maatschappelijke analyse. Daarmee worden de technieken van morgen, zoals big data, blockchain en artificial intelligence, meer dan buzzwords en dragen ze bij aan het welzijn en de welvaart van Rotterdam, Nederland en de rest van de wereld. Zo geven we gezamenlijk invulling aan het motto Global Challenges, Solved in Rotterdam.

 

Download origineel
Terug naar boven

Meer over de EVR

Bekijk de EVR-cijfers