Een veranderende arbeidsmarkt vraagt om sociale vernieuwing.

Wendbaarheid voor werkenden is cruciaal om inzetbaar te blijven op een dynamische arbeidsmarkt. Randstad pleit daarom voor innovatieve publiek-private samenwerkingen, die investeren in het vergroten van het aanpassingsvermogen van werkenden.

 

Uitgangspunt 1: Organiseer (werk)zekerheid voor iedere werkende

Het vaste contract wordt in het maatschappelijke en politieke debat nog vaak gezien als het ideaal, waarbij de vele vormen van flexibel werk vooral worden geaccepteerd omdat ze als opstap worden gezien. Maar wanneer we in termen van ‘vast’ versus ‘flexibel’ blijven denken, bestaat het gevaar dat we onvoldoende oog hebben voor de complexiteit van de arbeidsmarkt. De tweedimensionale bril van ‘vast óf flexibel’ doet simpelweg geen recht aan de werkelijkheid en staat het zoeken naar duurzame oplossingen voor alle werkenden in de weg.

 

Bovendien is flexibilisering op de arbeidsmarkt op dit moment te veel georganiseerd vanuit het perspectief en belang van organisaties, en te weinig vanuit die van het individu. Wat Randstad betreft verleggen we de focus en is de belangrijkste vraag die voor ons ligt: hoe organiseren we (werk)zekerheid voor alle werkenden, ongeacht hun contractvorm? Hoe kunnen we bijvoorbeeld sociale zekerheden en kredietverstrekking loskoppelen van het klassieke, vaste contract en ze mee laten verhuizen met de werknemer? En hoe vergroten we de kans dat werknemers ook over tien of twintig jaar werk- en inkomenszekerheid hebben?

 

 

 

 

 

Uitgangspunt 2: Investeer in aanpassingsvermogen

Het arbeidsrecht en de huidige sociale zekerheid leggen te veel nadruk op de traditionele vorm van inkomenszekerheid: geld. Alles draait om financiële aanspraken, waardoor er geen of onvoldoende ruimte is voor de behoefte van werkenden om zich te ontwikkelen en te investeren in hun baan van morgen. Veel meer dan nu het geval is, zou arbeidsmarktbeleid zich daarom moeten richten op wat nodig is om adaptief te zijn en blijven ten opzichte van die constante verandering op de arbeidsmarkt. Met andere woorden, investeer in aanpassingsvermogen: de vaardigheid van organisaties en individuen om zich aan te passen aan een context die constant in beweging is. Overheid en werkgevers hebben hierbij een belangrijke rol te spelen in het faciliteren en stimuleren van werkenden.

 

Uitgangspunt 3: Vergroot de veerkracht van de arbeidsmarkt

Momenteel zien we dat centraal arbeidsmarktbeleid te rigide is en achterloopt op de realiteit. De beleidsmatige doelen – denk aan decent work, sociale zekerheid et cetera – zijn valide, maar het snel concretiseren hiervan in toepasbaar beleid blijkt een steeds moeilijkere opgave. Er is een nieuw governance-model nodig waarbij – binnen de juiste kaders – meer vrij spel wordt gegeven aan regionale, bottom-up-initiatieven.

 

Een goed voorbeeld hiervan is een pilot in de regio West-Brabant. Daarin heeft Randstad samen met verschillende gemeenten en met leerwerkbedrijf WVS, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt direct een jaarcontract aangeboden. Dit jaarcontract gaan zij echter niet aan bij één werkgever maar bij de pilot als koepel. Vanuit de koepel kunnen de betrokkenen werken bij verschillende werkgevers. En wanneer er even geen werk is, biedt een uitkering inkomenszekerheid.

 

Deze pilot loopt nog, met voorlopig goede resultaten, maar de schaal waarop dit gebeurt is vooralsnog klein. Wel toont het volgens ons aan dat op regionaal niveau slimme oplossingen mogelijk zijn, die op landelijk niveau veel moeilijker te realiseren zijn. Voor de Rijksoverheid is een kans weggelegd om regio’s te faciliteren in dergelijke lokale oplossingen en om kennisdeling tussen regio’s te bevorderen. Door kaders te stellen moet een landelijk level playing field gewaarborgd blijven, maar tegelijkertijd dient regionale inventiviteit meer te worden gestimuleerd dan nu het geval is..

I-mPOWER op ZUID: een succesvolle samenwerking in de regio Rijnmond

Een mooi voorbeeld van een innovatieve publiek-private samenwerking in de regio Rijnmond is het project I-mPOWER op ZUID. Dit is een samenwerking van Randstad, Vattenfall, Manpower, Signify en de gemeente Rotterdam, onder regie van Nationaal Programma Rotterdam-Zuid (NPRZ). Alex Groeneveld, directeur Staffing bij Randstad Nederland: “Samen hebben we dertien communicatief vaardige mensen zonder werk geselecteerd en opgeleid tot jobcoach. Vervolgens hebben ze voor 2019 een jaarcontract gekregen. Daarbij spreken ze in hun eigen sociale omgeving mensen aan en dagen hen uit om ook aan de slag te gaan. Randstad begeleidt de jobcoaches daarbij. De aanpak is buitengewoon succesvol: de doelstelling voor 2019 om minimaal honderd mensen te begeleiden naar werk is ruimschoots behaald.”

Tot slot

Een aanvaardbaar, decent stelsel dat organisaties de ruimte geeft voldoende wendbaar te zijn én waarin ieder individu zich ‘zeker’ weet van een loopbaan op de snel veranderende arbeidsmarkt. Dat is wat Randstad betreft het vergezicht en daarmee ook de uitdaging waar we voor staan. Dat vraagt om een sterkere positie voor het individu. Want geen enkel werk is meer echt vast en iedere Nederlander krijgt in zijn werkende bestaan te maken met transities. De belangrijkste uitdaging ligt dan ook in het vergroten van zijn of haar aanpassingsvermogen. Randstad draagt in zijn samenwerkingen met diverse partners graag bij aan het experimenteren met sociale innovaties die bijdragen aan (werk)zekerheid. Maar succes is alleen gegarandeerd als er een zo groot mogelijke publiek-private samenwerking ontstaat, waarin we serieus investeren in het vergroten van aanpassingsvermogen en waarbij we oog hebben voor slimme bottom-up-oplossingen. Op het moment dat we die vervolgens beleidsmatig ook verder stimuleren, faciliteren en bij succes breder implementeren, dan werken we aan een veerkrachtige, toekomstbestendige arbeidsmarkt.

 

Hoe de arbeidsmarkt in de regio Rijnmond verandert

Personeelstekort: twintig tot dertig procent

De arbeidsmarkt in de regio Rijnmond doet het momenteel relatief goed: het aantal WW-uitkeringen daalt al sinds 2016 nagenoeg constant. Bovendien ervaart een kwart van de Rotterdamse bedrijven een tekort aan personeel. Sinds begin 2018 schommelt het tekort rond de twintig tot dertig procent. Het aantal online vacatures in Rijnmond is de afgelopen jaren dan ook gestegen maar in 2019 lijkt sprake van stabilisatie. De meeste vacatures ontstaan in de detailhandel, zorg en zakelijke dienstverlening. Ook in de techniek, logistiek, IT en het onderwijs staan veel vacatures open. Deze zijn over het algemeen moeilijk vervulbaar. Daarbij volgt Rijnmond de trend van heel Nederland (bronnen: rijnmondinzicht.nl, CBS, Randstad Market Intelligence).

 

Mismatch: banengroei én krimp

De banengroei in Rijnmond ligt in 2019 (1,8%) en 2020 (1,2%) rond het landelijk gemiddelde. In Rijnmond neemt in 2020 vooral het aantal banen in de zorg & welzijn toe. Deze sector is groot en groeit sterk. In enkele andere sectoren neemt het aantal banen in Rijnmond in 2020 juist af. Financiële dienstverleners hebben al langer te maken met krimpende werkgele-genheid en daar komt nu in lichte mate de transportsector bij. Waar het aantal banen groeit in de ene sector en juist krimpt in de andere, terwijl de profielen niet uitwisselbaar zijn, ontstaat een mismatch tussen vraag en aanbod. (bron: UWV).

 

Kansen: offshore windenergie

Veel bouwers en toeleveranciers van offshore-windparken zijn gevestigd in de regio Rijnmond. De energietransitie biedt daarmee veel kansen voor de regio. In Rijnmond waren in 2018 zo’n 7400 bedrijven actief in de sector (6,8% van het totale aantal bedrijven) met ruim 56.000 arbeidsplaatsen (8,5% van het totaal). Als gevolg van de stijgende vraag naar arbeidskrachten zullen de wervingsproblemen voor werkgevers in de sector op termijn toenemen. Vanwege de diversiteit van de sector is er behoefte aan arbeidskrachten met uiteenlopende profielen, achtergronden en opleidingen (bron: rijnmondinzicht.nl).

 

Meer zelfstandigen, hoger opleidingsniveau

Niet alleen werknemers dragen bij aan de regionale werkgele-genheid, ook zelfstandigen doen dit. In 2018 telde de arbeidsmarktregio Rijnmond 139.000 banen van zelfstandigen. Veel zelfstandigen werken in zakelijke diensten, zorg & welzijn, bouw en handel. Naar verwachting groeit het aantal zelfstandigen in 2019 en 2020 verder van 139.000 naar zo’n 145.000. Ook het opleidingsniveau van de werkzame beroepsbevolking stijgt verder. In 2008 was 29% hoogopgeleid, in 2018 is dat gestegen naar 36%. Met name het aandeel laagopgeleiden neemt af, het aandeel middelbaar opgeleiden blijft stabiel (bron: UWV).

 

Inhoud van werk verandert

Tegelijk verandert de inhoud van veel beroepen in de regio Rijnmond. Voor de industriële beroepsgroep bijvoorbeeld wordt gebruik van en kennis over ict, digitale tools en elektronica belangrijker, net als het kunnen lezen en interpreteren van data. Maar ook soft skills zoals het bewaken van processen, ingrijpen bij problemen, communiceren en samenwerken worden meer en meer gevraagd. Daartegenover staat dat er minder fysieke kracht nodig is, minder handmatig ingesteld of gemonteerd wordt en minder vaak ‘s nachts gewerkt hoeft te worden. Ook nemen de arbeidsrisico’s en de foutgevoeligheid af (bron: UWV).

Download origineel
Terug naar boven

Meer over de EVR

Bekijk de EVR-cijfers